فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٧٦٩
قسمهاي ظاهر قرآن
قسمهاي ظاهر قرآن
(سوگندهاى صريح و آشکار قرآن)
در قَسَمهاى ظاهر قرآن، ذکر حرف قسم، فعل قسم يا هر دو به صراحت آمده است.
سوگند همراه حرف قسم:((وَالسَّمَاء ذَاتِ الْحُبُكِ) ؛ )«قسم به آسمان که در آن راههاى بسيار است! » (ذاريات// ٧).
سوگند همراه فعل قسم:((لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ) ؛ «سوگند ياد مىکنم به روز قيامت» (قيامت// ١). )
سوگند همراه حرف و فعل قسم:((وَأَقْسَمُواْ بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِن جَاءتْهُمْ آيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَا) ؛ «و به خدا به سختترين سوگند قسم ياد کردند اگر آيتى بيايد ايمان آورند» (انعام// ١٠٩). )
قسمهاى صريح و آشکار قرآن ٨١ مورد است؛ ٦٣ مورد در آيات مکى و ١٨مورد در آيات مدنى.
قسمهاى ظاهر قرآن به چهار دسته تقسيم مىشوند:
١. قسمهايى که خدا ياد کرده است؛
٢. قسمهايى که از انبيا و مؤمنان نقل شده است؛
٣. قسمهايى که از منافقان و کافران حکايت شده است؛
٤. قسمهايى که از ابليس نقل شده است.
نيز ر.ک: قسمهاى الهى؛ قسمهاى مردمى؛ قسمهاى ابليس.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه ٥٥
[٢]راوي،كاظم فتحي;اساليب القسم فى اللغة العربية;صفحه (٣٦٠-٣٧٠)