فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٧٤٧
قراء هفتگانه
قرّاي سبعه
(قراء هفتگانه)
(هفت تن از مشهورترين قاريان صاحب قرائت مخصوص)
عدهاى از مسلمانان در اوايل قرن دوم هجرى (دوره تابعان و پيروان آنان) در صدد ضبط قرائات قرآن برآمدند و آن را علمى جدا و مستقل انگاشتند که مورد نياز مسلمانان بود؛ همانند علم حديث و تفسير. اين گروه در فن قرائت و مسائلى درباره آن شهرت چشمگيرى داشتهاند و هفت تن از آنان به دليل کاردانى و حسن شهرت «قرّاى سبعه» نام گرفتند و از ديگران ممتاز و بازشناخته شدند که اسامى آنان به ترتيب ذيل است:
١. ابنعامر؛ ابو نعيم (ابو عمر، ابومحمد، ابوعبدالله، ابوموسي، ابوعثمان، ابومغيث) عبدالله بن عامر يَحصُبى دمشقى (٢١-١١٨ق) ، از بزرگان تابعين و قاضى دمشق بود؛
٢. ابنکثير؛ ابو معبد (ابوسعيد، ابوبکر، ابوالصلت) عبدالله بن کثير دارى مکّى قرشى (٤٥-١٢٠ق) ، از زمره تابعين بوده و از عبدالله بن زبير و ديگران استماع کرده است؛
٣. ابوعمرو؛ زَبّان (يحيي، عثمان، محبوب) بن علاء بن عمار بن عبدالله بصرى مازنى (٧٠-١٥٤ق) ؛
٤. حمزة؛ ابوالحسن (ابوعماره) حمزة بن حبيب بن عُمارة بن اسماعيل زيّات تميمى کوفى (٨٠-١٥٦ق) ؛
٥. عاصم؛ ابوبکر عاصم بن ابىالنَجود ابن بهدله کوفى مولى بنى خزيمه (م ١٢٧ق) ؛
٦. کسائى؛ ابوالحسن على بن حمزة بن عبدالله بن بهمن بن فيروز (فزلر) اسدى کوفى معروف به کسائى (م ١٧٩ يا ١٨٩ق) ، مکّى ميگويد: کسائى در ايام مأمون به اين عده اضافه شد و قبل از آن، يعقوب حَضرَمى به عنوان نفر هفتم محسوب ميشد و ابن مجاهد در حدود سال ٣٠٠ هجرى اين جابجايى را انجام داد؛
٧. نافع؛ ابوعبدالله (ابو رُوَيم، ابوالحسن، ابوعبدالرحمن) نافع بن عبدالرحمان بن ابىنعيم مولى جعونة بن شعوب (شعيب) ليثى مدنى (م ١٦٩ يا ١٧٩ق) ، اصل او از اصفهان است.
از ميان هفت نفر، فقط ابن عامر و ابوعمرو، عرب هستند.
در کتابهاى علوم قرآنى از قرّاى سبعه به «ائمه سبعه» و «قرّاى هفتگانه» نيز تعبير مىشود.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (٣٢٧-٣٢٩)
[٢]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٥٣
[٣]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٥٢
[٤]ابو زرعه ، عبد الرحمان بن محمد ، - ٤١٠ق;حجة القراءات;صفحه ٥١