فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٦٦٩
قرائت ابن عامر يحصبي
قرائت ابن عامر يحصبي
(ويژگىها، اصول و شيوه قرائت ابنعامر، يکى از قاريان هفتگانه)
يکى از قرائاتسبع، قرائت ابنعامر است. ابونعيم (ابوعمران) بن عبدالله بن عامر يحصبى دمشقى (م ١١٨ ق) در زمان عمر بن عبدالعزيز، امام مسجد دمشق (جامع اموي) و قاضى و پيشواى دينى آن ديار و يکى از تابعان ساکن دمشق و از کهنسالترين قرّاى سبعه به شمار مىرود و بر جستهترين استادان روايى را داشته است.
ابنعامر قرآن را بر جماعتى از صحابه پيامبر (ص) همچون عثمان بن عفان، فضالة بن عبيد، واثلة بن اسقع و ابودرداء قرائت کرد.
در اسناد قرائت ابنعامر نُه قول ديده مىشود که درستترين آنها اين است که وى قرآن را بر مغيرة بن شهاب قرائت کرد.
عجلى و نسائى او را ثقه دانسته و مُسلِم نيز حديث وى را در صحيح خود آورده است. برخى از ويژگىهاى قرائت ابن عامر به شرح ذيل است:
١. ذکر «بسمله» ميان هر دو سوره، و تلاوت آن به صورت وصل و سکت؛ به جز بين سوره انفال و برائت که بدون «بسمله» و با رعايت قانون سکت و وصل تلاوت مىشود؛ همانند قرائت ابوعمرو؛
٢. تلاوت با رعايت توسط در مدّ متصل و مدّ منفصل؛
٣. ادغام ذالِ «إذ» در برخى حروف؛ بنا بر روايت هشام.
اصول قرائت ابنعامر دمشقي:
١. ادغام: ادغام «ت» تأنيث در «ث»، «ص» و «ظ» مانند ابوعمرو بصرى و همچنين ادغام «ذ» از فعل «اخذ» و صيغه مزيد آن در «ت» اخذتم…؛
٢. مدّ: مدّ متصل و مدّ منفصل هر دو را مانند عاصم کوفى و کسائى با توسط قرائت کرده است؛
٣. ابراهيم: نام حضرت ابراهيم را «ابراهام» خوانده است.
شيوه ابنعامر شامى را سنگين و گرانمايه و قواميافته وصف کردهاند. البته راويان قرائت وى نوعاً اين سنگينى و وقار را در تلاوت قرآن، دستخوش افراط ساخته و از حدّ اعتدال بيرون بردهاند.
[١]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه ٣٤٧
[٢]قمحاوي،محمدصادق;البحث والاستقراءفى تراجم القراء;صفحه ٨٥
[٣]لساني،محمدعلي;قراءسبعه وبررسى قراءات ايشان(پايان نامه);صفحه ١٦٢و١٥٠
[٤]ابن مجاهد ، احمد بن موسي ، ٢٤٥ - ٣٢٤ق.;كتاب السبعة فى القراءات;صفحه ٨٥
[٥]زنجاني ، ابو عبد الله بن نصر الله ، ١٣٠٩ - ١٣٦٠ق.;تاريخ القرآن;صفحه ١٦١
[٦]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;قانون تفسير;صفحه ٩٥
[٧]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد٢;صفحه ١٠١و(٣٩-٤٠)
[٨]داني ، عثمان بن سعيد ، ٣٧١ - ٤٤٤ق.;التيسيرفى القراءات السبع;صفحه ٥
[٩]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه (٢٤٨-٢٤٩)
[١٠]دمياطي ، احمد بن محمد ، - ١١١٧ق.;اتحاف فضلاءالبشربالقراءات الاربعة عشر;صفحه ٢٣
[١١]طالقاني ، عبد الوهاب ، ١٣٠٩ -;علوم قرآن وفهرست منابع;صفحه ٢٥٦
[١٢]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٥٣
[١٣]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٥٢
[١٤]جلالي نائيني ، محمد رضا ، ١٢٩١ - ١٣٨٩.;تاريخ جمع قرآن;صفحه ٣٤١
[١٥]ابن جزري ، محمد بن محمد ، ٧٥١ - ٨٣٣ق.;النشرفى القراءات العشر;جلد١;صفحه ١٣٥
[١٦]ذهبي ، محمد بن احمد ، ٦٧٣ - ٧٤٨ق.;معرفة القراء الكبارعلى الطبقات والأعصار;صفحه ٨٢
[١٧]عمر ، احمد مختار;معجم القراءات القرآنية;جلد١;صفحه ٨٤و٧٩
[١٨]ابو زرعه ، عبد الرحمان بن محمد ، - ٤١٠ق;حجة القراءات;صفحه ٥٥
[١٩]شريعت ، محمد جواد ،١٣١٥-;چهارده روايت در قرائت قرآن مجيد;صفحه ٢٣
[٢٠]فاضل لنكراني ، محمد ، ١٣٠٩ -١٣٨٦.;مدخل التفسير;صفحه ١٤١