فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٦١٩
فواتح سُوَر
فواتح سُوَر
(آيات آغازگر سورهها، و دستهبندى محتوايى آنها)
يکى از مباحث مهمى که قرآنپژوهان از ديرباز به آن پرداختهاند، فواتح سور و چگونگى آغاز سورهها است.
سورههاى قرآن کريم با دهگونه تعبير و بيان آغاز شدهاند که قرآنپژوهان با عنوان «فواتح سُوَر» از آنها ياد مىکنند و عبارتند از:
١. ستايش خداوند (فواتح تحميدى) و تنزيه خداوند (فواتح تسبيحى) ؛
٢. حرف ندا (فواتح ندايى) ؛
٣. حروف تهجى (حروف مقطعه قرآن) ؛
٤. جملههاى خبرى (فواتح خبرى) ؛
٥. قسم و سوگند (فواتح قَسَمى) ؛
٦. شرط (فواتح شرطى) ؛
٧. صيغه امر (فواتح امرى) ؛
٨. استفهام (فواتح استفهامى) ؛
٩. دعا و نفرين (فواتح دعايى) ؛
١٠. تعليل (فواتح تعليلى) .
ابنابىالإصبع کتاب مستقلى درباره فواتح سور به نام الخواطر السوانح فى أسرار الفواتح نگاشته و سيوطى گزيدهاى از آن را در الإتقان آورده است.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٦٤
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٣٦١
[٣]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;قرآن ثقل اكبر;صفحه ٣٧٧
[٤]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه (١١١-١١٥)