فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٥٣٦
غرابت لفظ
غرابت لفظ
(نامأنوس بودن معناى لفظ؛ عامل لفظى تشابه)
غرابت لفظ و کمى استعمال آن، از عوامل لفظى تشابه در الفاظ مفرد است؛ مانند:
١. لفظ «أب» در آيه ٣١ سوره عبس:((وَفَاكِهَةً وَأَبًّا) . اين آيه از آيات متشابه به شمار مىآيد؛ زيرا کلمه «أبّ» غرابت دارد و معناى آن دور از فهم است و براى روشن شدن معنا، به ناچار بايد به آيه ديگرى از محکمات مراجعه کنيم، و آن آيه)(مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ)((نازعات// ٣٣) است و از آن به دست مىآيد مقصود از «أبّ» چراگاه حيوانات است که در آن چريده و از آن تغذيه مىکنند. )
٢. کلمه «يزفّون» در((فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ) ؛ «پس به سوى او روى آوردند؛ در حاليکه مىشتافتند» (صافات// ٩٤) . )
همانگونه که غرابت لفظ يکى از عوامل لفظى تشابه است، يکى از اسباب اجمال نيز شمرده مىشود؛ مانند:
١.((وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاء فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ))(بقره// ٢٣٢) . در اين آيه، غرابت معناى لفظ «عضل» و «تعضيل» باعث اجمال آيه شده است.
٢. کلمه «حرف» در آيه: (وَمِنَ النَّاسِ مَن يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ) (حج// ١١) .
٣. کلمه «حصور» در آيه:((سَيِّدًا وَحَصُورًا))(آلعمران// ٣٩) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٢;صفحه ٢١٢
[٢]راغب اصفهاني ، حسين بن محمد ، - ٥٠٢ق;المفردات فى غريب القرآن;صفحه ٢٥٤
[٣]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٩٨
[٤]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٦٠و١١
[٥]صالحي كرماني ، محمد رضا;درآمدى برعلوم قرآن;صفحه ٢٢٦
[٦]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;شناخت قرآن;صفحه ٢٢١
[٧]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد٣;صفحه ٦٥