١. رعايت اختصار، و اعتماد بر مطلبى که در آيه يا آيات ديگر بيان شده است؛ مثلاً در آيه ٧ سوره فاتحه((صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ...) ؛ نعمت‌داده‌شده‌ها مبهمند؛ ولى آيه ٦٩ سوره نساء)وَمَن يُطِعِ اللّهَ وَالرَّسُولَ فَأُوْلَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاء وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا)(آن‌ها را بيان کرده است. )

٢. شهرت: چون مصداق خاص لفظ يا عبارتي، مشهور بوده است، ديگر نيازى به تصريح نبوده است؛ همان‌طور که خداوند متعالى مى‌فرمايد: (وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ...) (بقرة// ٣٥) . در اين آيه، نام همسر حضرت آدم (ع) يعنى حوا (ع) را به سبب شهرتش مبهم گذاشته است.

٣. کتمان و پوشيده داشتن نام کسى به جهت برخى مصالح؛ مانند: (وَمِنَ النَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِى الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّهَ عَلَى مَا فِى قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ)((بقره//٢٠٤) . در اين آيه، نام شخصى که سخن او پيامبر (ص) را به تعجب واداشته نيامده است تا شايد از اين طريق، دل او به اسلام و وحى متمايل، و مسلمان شود. گفته شده نام اين شخص اَخنس بن شُرَيق بوده است. )

٤. عدم فايده در اظهار؛ مانند:((أَوْ كَالَّذِى مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىَ يُحْيِى هَذِهِ اللّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا...))(بقره// ٢٥٩) . اگر خداوند به نام گوينده سخن فوق (عُزَير) ، تصريح مى‌کرد، چندان تفاوتى نمى‌کرد و فايده خاصى بر آن مترتب نبود.

٥. آگاهى دادن بر عموميت مطلب و اين که حکم آيه خاص نيست؛ به‌گونه‌اى که اگر تعيين مى‌شد، چنين معنايى افاده نمى‌کرد؛ مانند:((... وَمَن يَخْرُجْ مِن بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلى اللّهِ...))(نساء // ١٠٠) .

٦. تعظيم به وصف: بزرگداشت کسى يا گروهى با بيان وصف کامل؛ بى‌آن‌که از شخص، نامى برده شود؛ آن‌چنان که خداوند متعالى مى‌فرمايد:((وَالَّذِى جَاء بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ))(زمر// ٣٣) .

٧. تحقير به وصف: به سبب تحقير شخصى، از او نامى نمى‌آيد، و تنها به اوصاف تحقيرآميز او اشاره مى‌شود؛ مانند:((إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ))(کوثر// ٣) . مراد از ضمير «هو» در آيه، عاص بن وائل است.

و نيز (إِن جَاءكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَيَّنُوا …)((حجرات// ٦) که مراد، وليد بن عقبه است.)

[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه (٩٣-٩٤)
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (١٥٦-١٦٠)
[٣]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (١٢-١٣)