فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٣٤٠
طبع مصحف
چاپ قرآن
(طبع مصحف)
(اطلاعاتى درباره نخستين قرآنهاى چاپى)
مسلمانان از آغاز اسلام و در زمان حيات پيامبر اسلام (ص) همزمان با شنيدن آيات الهى از آن بزرگوار، به نگارش و حفظ قرآن همت گماشتند؛ از اين رو، در دنيا کتاب مقدسى همانند قرآن يافت نمىشود که شمار نسخههاى خطى آن بتواند با تعداد نسخههاى خطى موجود قرآن برابرى کند.
با پديدآمدن صنعت چاپ در جهان، قرآنکريم نيز چاپ شد. تاريخ چاپ قرآن به وسيله غيرمسلمين به آغاز رواج چاپ در اروپا بازمىگردد. نخستين بار متن عربى قرآن را پاگانينى در شهر «ونيز» (Venise) ايتاليا در سالهاى ١٥٠٣ - ١٥٢٣ م چاپ کرد، و همه نسخههاى آن به دستور پاپ جمعآورى و نابود شد. سپس ابراهام هنكلمان (Hinkelman) در شهر هامبورگ در سال ١٦٩٤ نسبت به چاپ قرآن اقدام كرد، پس از وي ماراكي (Marracci) در شهر «پادوا» در سال ١٦٩٨ بار ديگر قرآن را به چاپ رسانيد. سپس در سال ١٧٦٨م در شهر «ليپزيک» آلمان نيز قرآن به چاپ رسيد. ولى هيچيک از چاپهاى اروپا مورد توجه و اعتماد مسلمانان قرار نگرفت.
چاپ قرآن به وسيله مسلمانان: نخستين چاپ قرآن توسط مسلمانان در اواخر سده هجدهم (١٧٩٧ - ١٧٩٨م) به ابتکار مسلمانان روسيه در شهر پطرزبورگ روسيه، و به همت مولاي عثمان صورت گرفت، و در همان زمان نسخه ديگري از قرآن در شهر قازان به چاپ رسيد. بعد نوبت به ايرانيان ميرسد. منابع درباره نخستين چاپ قرآن در ايران اختلاف دارند؛ برخى نخستين چاپ قرآن را در تبريز در سال ١٢٤٢ق و برخى در سال ١٢٤٦ق دانستهاند. در سال ١٢٤٨ قمري در تهران نيز چاپ سنگي شد.
پس از چاپ قرآن در ايران، مسلمانان شبهجزيره هند به چاپ قرآن پرداختند. قرآن در هند نخستين بار در «کلکته» و در سال ١٢٦٦ق چاپ شد.
[١]جلالي نائيني ، محمد رضا ، ١٢٩١ - ١٣٨٩.;تاريخ جمع قرآن;صفحه (٤٠٤-٤٠٦)
[٢]خرمشاهي ، بهاء الدين ، ١٣٢٤ -;قرآن پژوهى(هفتادبحث وتحقيق قرآنى);صفحه (٧٦-٧٩)
[٣]خرمشاهي ، بهاء الدين ، ١٣٢٤ -;دانش نامه قرآن وقرآن پژوهى;جلد١;صفحه (٨٧١-٨٧٣)