فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٢١٩
شمار كلمات قرآن
كلمات قرآن
(شمار كلمات قرآن)
(الفاظ بهکار رفته در قرآن)
واژه «کلمات قرآن» اصطلاحى عام در علوم قرآنى است با زيرمجموعهاى گسترده که به لحاظهاى مختلف طبقهبندى و تنظيم شدهاند. وجه مشترک واژههاى زيرمجموعه اين اصطلاح، دلالت آنها بر ويژگىهاى کلماتى است که در قرآن کريم بهکار رفتهاند؛ براى نمونه، گاهى کلمات قرآن به لحاظ بلندى و کوتاهى مورد دقت قرار گرفتهاند و گاهى به لحاظ اشتقاق و عدم اشتقاق؛ گاهى به لحاظ اِفراد و تثنيه و جمع، و گاهى تأنيث و تذکير؛ گاهى به اعتبار تشابه و عدم تشابه حروف، و گاهى به اعتبار تشديد و تخفيف حروف؛ زمانى به ملاک تعريف و تنکير، و زمانى به ملاک کيفيت دلالت؛ زمانى به لحاظ لهجه و لغات قبايل، و زمانى به لحاظ معناى مستعملٌفيه.
به اين ترتيب، اصطلاحات فراوانى ذيل واژه «کلمات قرآن» قابل دستيابى است.
و اما در مورد تعداد کلمات قرآنکريم اقوال مختلفى ذکر شده است. و با توجه به محدود و مشخص بودن کلمات قرآنکريم، زرکشى و سيوطى علت اين اختلاف را «حقيقت و مجاز» و «لفظ و رسم» کلمه مىدانند. احتمالات ديگرى از جمله عدم دقت کافى در شمارش و در دسترس نبودن ابزارهاى لازم براى شمارش را نيز در اينجا بايد مدّ نظر داشت.
محقق کتاب فرهنگ آمارى کلمات قرآنکريم، قرآن را داراى ٧٧٨٠٧ کلمه مىداند.
اقوال ديگر عبارتند از: ٧٧٩٣٤؛ ٧٧٤٣٩؛ ٧٩٢٧٧؛ ٧٧٤٣٧؛ ٧٧٤٣٦؛ ٧٧٧٠١؛ ….
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٥٢و٢٤٩
[٢]كردي ، محمد طاهر ، ١٣٢١-١٤٠٠ق.;تاريخ القرآن وغرائب رسمه وحكمه;صفحه ١٦٩
[٣]اشيقر،محمدعلي;لمحات من تاريخ القرآن;صفحه ٣٣٤
[٤]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥٥٩
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٧٣
[٦]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٤٢