فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣١٨٦
سيّد آيات
آية الكرسي
(سيّد آيات)
(آيه ٢٥٥ سوره بقره، اشاره کننده به «کرسى خداوند»)
آيه ٢٥٥ سوره بقره را آيةالکرسي مىگويند. به عقيده برخى از مفسران و با توجه به برخى از روايات، آيات ٢٥٦ و ٢٥٧ از همين سوره نيز جزء آيةالکرسى است؛ ولى منابع اصيل و کهن آن را تأييد نمىکنند، به ويژه با ملاحظه اينکه در برخي احاديث هم اشاره به «پنجاه کلمه» و «يکصد و هفتاد حرف» شده، و نيز «کرسي» در همان آيه ٢٥٥ سوره بقره آمده و معناي اين دو آيه موقوف بر هم نيست. در بحارالأنوار هم در حديثي که از امالي شيخ طوسي نقل ميکند، تصريح دارد که حضرت علي (ع) آية الکرسي را از «الله لا اله …» آغاز و به «هو العلي العظيم» ختم کرد.
علت اشتهار اين آيه به آيةالکرسي ذکر کرسى خداوند در اين آيه است:((وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ) ؛ )كرسى او آسمانها و زمين را در بر گرفته.
طبق برخى از روايات پيامبر اکرم (ص) نام گذارى اين آيه به آيةالکرسي، در زمان خود آن حضرت بوده است. در تفسير عياشي از امام صادق (ع) نقل شده است که ابوذر از پيامبر (ص) پرسيد: برترين آياتى که بر شما نازل شده کدام است؟ فرمود: آيةالکرسي.
براى واژه کرسى مانند واژه عرش دو معنا شده است؛ تخت و سرير و علم و عظمت و احاطه و قدرت الهي که اکثر مفسران معناى دوم را مناسب مىدانند.
امام صادق (ع) کرسي را علم اختصاصى خداوند ميداند که هيچ کس (حتّى انبيا) بر آن آگاهى نمىيابد.
بر اساس بعضى از روايات، اسم اعظم الهى در آيةالکرسى است.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٤٤٢
[٢]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٧;صفحه (٢-١٣)
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٥٢
[٤]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;الايمان والكفرفى الكتاب والسنة;جلد١;صفحه ٢٥٠
[٥]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢;صفحه ١٩٠
[٦]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد٢;صفحه ٣٤٢