فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣١٨٥
سهو نسّاخ در قرائات
سهو نسّاخ در قرائات
(يکى از عوامل ادعايى اختلاف قرائتها)
سهو نسّاخ و کاتبان را يکى از علتهاى اختلاف قرائتها دانستهاند؛ مانند: اختلاف در آيه((لَّكِنِ الرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاَةَ))(نساء// ١٦٢) . در اين آيه «مقيمين» به صورت منصوب ضبط شده است؛ در صورتى که ظاهراً به «الراسخون» عطف است و بايد مرفوع باشد.
مى گويند زبير علت نصب «المقيمين» را از ابان بن عثمان پرسيد؛ وى جواب داد: «از خطاى کاتب است». همچنين عروة بن زبير از عايشه پرسيد و او نيز چنين گفت.
اما چون اين گونه روايات با قرائت ثابت و مرفوع به پيغمبر (ص) معارضند، مقبول نيستند و قرائت ثابت و متواتر قرآن را با قاعده نحوى نميتوان تغيير داد، و در قرائت جاى استنباط نيست.
مفسر بزرگ جهان اسلام، علامه طبرسى (ره) در اين باره چنين مىنويسد:
«درباره نصب «المقيمين» در آيه شريفه اختلاف شده است؛ سيبويه و بصرىها آن را منصوب مىدانند؛ بنابر اين که در مقام مدح و کلمه «اعني» در تقدير باشد. و برخى «المقيمين» را مجرور مىدانند و معطوف بر «ما» در (بِمَا أُنزِلَ إِلَيكَ) ، و برخى معطوف بر «کاف» در «إليک» دانستهاند و… ».
[١]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;شناخت قرآن;صفحه ١٣٥
[٢]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان فى تفسيرالقرآن;جلد٣;صفحه ١٣٩