فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣١٦١
سوره هفتاد و چهارم قرآن
سوره مدّثر
(سوره هفتاد و چهارم قرآن)
(هفتاد و چهارمين سوره قرآن)
«مدّثّر» از ريشه «دثار» (لباس رو، روانداز خواب) است، به کسى که روانداز و پوشش خواب را بر سر انداخته و در بستر آرميده باشد، مدّثّر گويند.
هنگامى که پيامبر (ص) در غار حرا با نزول آيه((إقرأ)… )(به رسالت مبعوث شد و به خانه آمد و از شعلههاى وحى مشتعل بود، جامه بهخود پيچيد و خوابيد. سپس اين سوره نازل شد و او را به قيام و انذار و تکبير فراخواند. اين سوره، از نخستين سورهها است و از رسالت و قيامت و مشرکان و فرشتگان و تبليغ و انذار سخن مىگويد. )
ويژگيهاى سوره مدثر:
١. اين سوره ٥٦ آيه به عدد کوفى و بصرى، ٥٥ آيه به عدد مکى، ٢٥٥ يا ٢٥٦ کلمه و ١٠١٠ يا ١٠٣٦ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، چهارمين، دومين يا سومين و در ترتيب قرآن کريم هفتاد و چهارمين سوره است.
٣. پس از سوره مزّمّل و پيش از سوره فاتحه در مکه پيش از هجرت نازل شد و هيچ آيه مدنى ندارد.
٤. از نظر کميت، از سورههاى مفصّل و از نوع طوال آن و مشتمل بر بخشى از يک حزب قرآن است.
٥. دهمين سوره از سورههاى مخاطبات است و با خطاب «يا أيّها المدّثّر» آغاز شده است.
٦. گفته شده است يک آيه منسوخ دارد.
مطالب سوره مدثر:
١. قيام براى مبارزه با فساد اجتماعى و اصلاح جامعه؛
٢. بيان محورهاى اصلى دعوت پيامبر (ص) همچون قيام، تبليغ و انذار؛
٣. طهارت و اجتناب از پليدىها؛
٤. ويژگيهاى دوزخ و نگهبانان جهنّم و تعداد آنها؛
٥. ويژگىهاى جهنميان و بهشتيان و سرنوشت آنان؛
٦. نشانههاى انسانهاى متکبر و مغرور؛
٧. معرفى قرآن به عنوان وسيله تذکر و عامل هدايت.
[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٢٠;صفحه ١٢٣
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٤١-٤٢)
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٩
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٥
[٥]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٤٨٨
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٥;صفحه ٢٠٣
[٧]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٨]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٤٨٤