اين سوره قيامت كبرى كه در آن مردم دوباره زنده مى‌شوند و به حسابشان رسيدگى شده وجزا داده مى‌شوند و نشانه‌ها و حوادث آن را شرح مى‌دهد، نخست مقدارى از حوادث هول انگيز آن را ذكر مى‌كند، حوادث نزديك‌تر به زندگى دنيايى انسان، و نزديك‌تر به زمينى كه در آن زندگى مى‌كرده، مى‌فرمايد: اوضاع و احوال زمين دگرگون مى‌شود و زمين بالا و پايين و زير و رو مى‌گردد، زلزله بسيار سهمگين زمين كوه‌ها را متلاشى، و چون غبار مى‌سازد، آن گاه مردم را به طور فهرست‌وار به سه دسته سابقين و اصحاب يمين و اصحاب شمال، تقسيم نموده، سرانجام كار هر يك را بيان مى‌كند.

آن گاه عليه اصحاب شمال كه منكر ربوبيت خداى تعالى و مساله معاد و تكذيب كننده قرآنند كه بشر را به توحيد و ايمان به معاد دعوت مى‌كند، استدلال نموده؛ در آخر گفتار را با يادآورى حالت احتضار و فرا رسيدن مرگ و سه دسته شدن مردم خاتمه مى‌دهد.

گفته شده: اين سوره به شهادت مضمون و سياق آياتش در مكه نازل شده است.

ويژگي‌هاى سوره واقعه:

١. داراى ٩٦ آيه به عدد کوفى، ٩٧ آيه به عدد بصرى، ٩٩ آيه به عدد حجازى و شامي، ٣٧٨ يا ٣٧٠ کلمه و ١٧٠٣ يا ١٧٥٦ حرف است.

٢. در ترتيب نزول، چهل و ششمين و در مصحف شريف پنجاه و ششمين سوره است.

٣. پس از سوره طه و پيش از سوره شعراء در مکه و پيش از هجرت نازل شد و مکى به شمار مي‌آيد؛ جز آيه ٨١ و ٨٢ که مدنى است.

٤. از نظر کمّيّت از سوره‌هاى مفصّل و از نوع طوال آن و شامل حدود نصف يک حزب قرآن است.

٥. از مقاتل بن سليمان نقل شده است که يک آيه منسوخ دارد.

مطالب سوره واقعه:

١. وقوع قيامت و نشانه‌هاى آن؛

٢. تقسيم انسان‌ها به سه گروه «اصحاب شمال، اصحاب يمين و مقربان»؛

٣. انتساب خلقت انسان، نزول باران و رشد گياهان به خداوند؛

٤. ترسيم حالات احتضار.

[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٩;صفحه ١١٥
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٦٥و٤١
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٧
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٦
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٣;صفحه ١٩١
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٤١٢
[٨]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;صفحه ٤٥٠