فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣١٢٤
سوره نود و پنجم قرآن
سوره تين
(سوره نود و پنجم قرآن)
(نود و پنجمين سوره قرآن)
در اين سوره به انجير و زيتون و طور سينا قسم ياد شده است. تين (انجير) و زيتون نام دو ميوهاند، و به درخت اين دو ميوه قسم ياد شده و به قول بعضىها نام دو کوهى است که دمشق و بيتالمقدس بر آنها استوار شده و رمز سوگند يادکردن به اين دو کوه و به طور سينا آن است که اين سه محل، خاستگاه و محل بعثت بسيارى از پيامبران بوده است. در کنار اين سه، به مکه هم سوگند ياد شده، که محل بعثت پيامبر اسلام (ص) است. پس از همه اينها، سخن از انسان و آفرينش او و ايمان و عمل صالحش مطرح شده است.
چون ابتداى اين سوره، خداوند به «تين» قسم خورده، سوره به همين نام خوانده شده است. نام ديگر اين سوره «زيتون» است.
اين سوره مساله بعث و جزا را ياد آور شده، مطلب را از راه خلقت انسان در بهترين تقويم، و سپس اختلاف افراد انسان در بقا بر فطرت اولى و خارج شدن از آن، و در نتيجه تنزلش تا اسفل سافلين را بيان نموده، در آخر خاطر نشان مىكند كه به حكم حكمت الهى واجب است كه بين دو طايفه در دادن جزا فرق گذاشت، و پاداش هر دو نبايد يكسان باشد.
ويژگيهاى سوره تين:
١. هشت آيه، ٣٤ کلمه و ١٥٠ يا ١٦٢ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، بيست و هشتمين و پس از بروج و پيش از سوره قريش نازل شده و در ترتيب فعلى مصحف شريف نود و پنجمين سوره قرآن است.
٣. پيش از هجرت در مکه نازل شد و از سورههاى مفصّل و از نوع اوساط آن به شمار مىآيد.
٤. برخى گفتهاند در اين سوره يک آيه منسوخالحکم وجود دارد؛ يعنى محتواى آيه((أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ))به آيه «سيف» منسوخ شده است؛ اما اين نظريه صحيح نيست؛ زيرا نسخ فقط در آياتالاحکام صورت مىگيرد، و در غير تشريع، نسخ معنا ندارد.
٥. بيست و يکمين سورهاى است که با سوگند آغاز ميشود.
محتواى سوره:
١. سوگند به دو ميوه ارزشمند يا دو مکان مقدس؛
٢. بيان خلقت انسان به شکل موزون و متناسب؛
٣. نجات انسانها در سايه ايمان و عمل صالح.
[١]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٩٠
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٣]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٥٦٣
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٥
[٥]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥٢٧
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٧;صفحه ١٣٥