در چهار آيه آخر اين سوره، سخن از شاعران بيهوده‌گوى بى‌تعهد و بى عمل و نيز ستايشى از شاعران مؤمن و عامل و يادآوران خدا و پيروزمندان پس از ستمديدگى به ميان آمده است.

اين شيوه‌اى براى محتوا و جهت‌دادن به يک نهاد موجود در جامعه و استفاده از سنگر شعر در راه تعهد و ايمان است. سبب نام گذارى سوره به «شعراء» همين است.

غرض از اين سوره، تسليت خاطر رسول خدا (ص) است از اين كه قومش او را و قرآن نازل بر او را تكذيب كرده بودند و او آزرده شده بود و همين معنا از اولين آيه آن كه مى‌فرمايد: تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ بر مى‌آيد. آرى كفار قريش يك بار او را مجنون خواندند، بار ديگر شاعر، و اين آيات علاوه بر تسليت خاطر آن جناب، مشركين را تهديد مى‌كند به سرنوشت اقوام گذشته و به اين منظور چند داستان از اقوام انبياى گذشته يعنى موسى و ابراهيم و نوح و هود و صالح و لوط و شعيب (ع) و سرنوشتى كه با آن روبرو شدند و كيفرى كه در برابر تكذيب خود ديدند نقل كرده است تا آن جناب از تكذيب قوم خود دل سرد و غمناك نگردد و نيز قوم آن جناب از شنيدن سرگذشت اقوام گذشته عبرت بگيرند.

و اين سوره از سوره‌هاى پيشين (عتاق) مكى است، يعنى از آنهايى است كه در اوايل بعثت نازل شده به شهادت آيه وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ كه مشتمل بر ماموريت آن جناب در اول بعثت است و در اين سوره واقع است. و چه بسا از قرار گرفتن آيه مزبور در اين سوره و آيه فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ در سوره حجر و مقايسه مضمون آن دو با يكديگر تخمين زده شود كه اين سوره جلوتر از سوره حجر نازل شده است.

مطلب ديگر اينكه، از سياق همه آيات اين سوره بر مى‌آيد كه تمام آن مكى است، ليكن بعضى از مفسرين پنج آيه آخر آن را و بعضى ديگر تنها آيه أَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَماءُ بَنِي إِسْرائِيلَ را استثنا كرده و گفته‌اند كه اين‌ها در مدينه نازل شده است‌.

اين سوره نيز مانند بيشتر سوره‌هاى مکى درباره توحيد، نبوت، معاد، بهشت و دوزخ مطالبى دارد و از سرگذشت موسى و ديگر انبيا سخن مي‌گويد.

ويژگي‌هاى سوره شعراء:

١. داراى ٢٢٧ آيه به عدد کوفى و شامى، ٢٢٦ آيه به عدد ديگر مکاتب تفسيرى، ١٢٩٧ يا ١٢٧٧ کلمه و ٥٥٢٢ يا ٥٥٤٢ حرف است.

٢. در ترتيب نزول، چهل و هفتمين و در قرآن کريم بيست و ششمين سوره است.

٣. پس از سوره واقعه و پيش از سوره نمل در مکه نازل گرديد؛ به‌جز آيات ١٩٧ و ٢٢٤ تا آخر که مدنى‌اند.

٤. از سور مثانى و دقيقاً نيم جزء قرآن است.

٥. گفته‌اند اين سوره يک آيه منسوخ دارد.

٦. دوازدهمين سوره‌اى است که با حروف مقطعه آغاز مي‌شود.

مطالب عمده سوره شعراء:

١. شفقت خداوند براى پيامبر (ص) درباره عدم پذيرش اسلام از ناحيه مردم و اصلاح نشدن آنان؛

٢. داستان پيامبران گذشته؛ مانند داستان موسى و هارون با بنى‌اسرائيل، داستان حضرت نوح، حضرت صالح، حضرت لوط و سرنوشت اقوام آنان؛

٣. بيان عظمت قرآن؛

٤. سخنى درباره شاعران بى ايمان و هجوگو.

نيز ر.ک: اسامى سوره شعراء.

[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ٤٥٠
[٢]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;صفحه ٣٤٤
[٣]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٥;صفحه (١٧٦-١٨١)
[٤]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٥
[٥]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٩٤و(٤١-٤٣)
[٦]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٥;صفحه ٢٥٠
[٧]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٨]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٢٧٠
[٩]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه (٣١٣-٣١٥)