غرض اين سوره بيان حقيقت قرآنى است كه بر رسول خدا (ص) نازل شده، و اين كه اين قرآن معجزه و آيت رسالت است‌. اين سوره همانند سايرسوره‌هاى مكى چون در آغاز دعوت پيامبر (ص) و به هنگام درگيرى شديد با مشركان نازل شده است، بيش تر پيرامون مسائل عقيدتى به ويژه دعوت به توحيد و مبارزه با شرك و اثبات معاد سخن مى‌گويد. و پس از اشاره به حقانيت و عظمت قرآن، به بيان آيات توحيد و اسرار آفرينش كه نشانه‌هاى ذات پاك خدا هستند مى‌پردازد.

گاهى از برافراشتن آسمان‌هاى بى‌ستون، سخن مى‌گويد و زمانى از تسخير خورشيد و ماه به فرمان خدا. گاه از گسترش زمين و آفرينش كوه‌ها و نهرها و درختان و ميوه‌ها، و زمانى از پرده‌هاى آرام بخش شب كه روز را مى‌پوشاند. گاه دست مردم را مى‌گيرد و به ميان باغ‌هاى انگور و نخلستان و لابلاى زراعت‌ها مى‌برد، و شگفتي‌هاى آن‌ها را بر مى‌شمرد. سپس به بحث معاد و زندگى نوين انسان و دادگاه عدل پروردگار مى‌پردازد. و اين مجموعه معرفى مبدء و معاد را، با بيان مسئوليت‌هاى مردم و وظائفشان و اين كه هر گونه تغيير و دگرگونى در سرنوشت آن‌ها، بايد از ناحيه خود آنان شروع شود، تكميل مى‌كند.

در ادامه دگر بار به مساله توحيد باز مى‌گردد، زماني از تسبيح رعد و وحشت آدميان از برق و صاعقه، بحث مى‌كند، و زمانى از سجده آسمانيان و زمينى‌ها در برابر عظمت پروردگار. سپس براى اين كه چشم و گوش‌ها را بگشايد و انديشه‌ها را بيدار كند، و بى‌خاصيت بودن بت‌هاى ساخته و پرداخته دست بشر را روشن سازد، آن‌ها را به انديشه و تفكر دعوت مى‌كند و براى شناخت حق و باطل، مثال مى‌زند، مثال هايى زنده و محسوس، و قابل درك براى همه.

و از آنجا كه ثمره نهايى ايمان به توحيد و معاد، همان برنامه‌هاى سازنده عملى است به دنبال اين بحث‌ها، مردم را به وفاى به عهد، صله رحم، صبر و استقامت، انفاق در پنهان و آشكار و ترك انتقام‌جويى دعوت مى‌كند و دگر بار به آن‌ها نشان مى‌دهد كه زندگى دنيا ناپايدار است، و آرامش و اطمينان جز در سايه ايمان به خدا حاصل نمى‌شود. و سرانجام دست مردم را مى‌گيرد و به اعماق تاريخ مى‌كشاند و سرگذشت دردناك اقوام ياغى و سركش گذشته و آن هايى كه حق را پوشاندند يا مردم را از حق بازداشتند بطور مشخص نشان مى‌دهد، و با تهديد كردن كفار با تعبيراتى تكان دهنده سوره را پايان مى‌بخشد. بدين سان، سوره رعد، از عقايد و ايمان، شروع مى‌شود و به اعمال و برنامه‌هاى انسان‌سازى پايان مى‌يابد.

ويژگي‌هاى سوره رعد:

١. اين سوره ٤٣ آيه به عدد کوفى، ٤٤ آيه به عدد حجازى، ٤٥ آيه به عدد بصرى، ٤٧ آيه به عدد شامى، ٨٥٥ يا ٨٦٥ کلمه و ٣٥٠٦ يا ٣٥٤١ حرف دارد.

٢. در ترتيب نزول، نود و ششمين و در مصحف شريف سيزدهمين سوره است و پيش ازسوره الرحمن و پس از سوره محمد (ص) فرو فرستاده شد.

٣. پس از سوره انفال، دومين سوره از سوره‌هاى مثانى، کمتر از نيم جزء قرآن و هفتمين سوره‌اى است که با حروف مقطعه آغاز شده و آيه ٢٨ آن داراى سجده مستحب است.

٤. برخى آن را مکّى و برخى ديگر مدنى دانسته‌اند. شماره ترتيب نزول اين سوره نيز مؤيد مدنى بودن آن است؛ ولى ويژگى‌ها و سياق آيات آن نشان مى‌دهد، مکى است.

٥. يک يا دو آيه منسوخ دارد.

مطالب اين سوره:

١. خداشناسي معجزه و آيت رسالت بودن قرآن؛

٢. معاد و رستاخيز؛

٣. شگفتي‌هاى جهان خلقت و پديده‌هاى آسمانى همچون رعد، صاعقه و…؛

٤. تاريخ عبرت‌انگيز اقوام و ملل نافرمان؛

٥. مسائل اخلاقى همچون سفارش به صبر و استقامت.

[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ٤٤٢
[٢]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٤
[٣]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٢٦٢
[٤]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤١
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٤
[٦]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٠١
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٢٠٠
[٨]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٠;صفحه ١٠٥
[٩]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٧
[١٠]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١١;صفحه ٢٨٤