فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٩٠٢
سوره دين
سوره ماعون
(سوره دين)
(يکصد و هفتمين سوره قرآن)
«ماعون» از ريشه «معن» به معناى مال و ثروت، لوازم ضرور زندگى يا زکات است. وجود واژه «ماعون» در آيه ٧ اين سوره، علت نامگذارى سوره به «ماعون» شده است.
اين سوره تهديد كسانى است كه خود را مسلمان معرفى كردهاند ولى متخلق به اخلاق منافقين هستند، از قبيل سهو از نماز، و ريا كردن در اعمال، و منع ماعون، كه هيچ يك از اينها با ايمان به روز جزا سازگارى ندارد. در آخرين آيه اين سوره از نمازگزاران سهلانگار و رياکارى نکوهش شده است که از اطعام گرسنگان با ظرفهاى پر از غذا جلوگيرى مىکنند و اينها همه در رديف تکذيبکنندگان دين بهشمار آمدهاند. گفتهاند نزول سوره درباره ابوجهل و کفار قريش بوده است.
ويژگيهاى سوره ماعون:
١. هفت آيه به عدد کوفى و بصرى، شش آيه به عدد حجازى و شامي، ٢٥ کلمه و ١١٤ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، سوره هفدهم و در مصحف شريف يکصد و هفتم است.
٣. پس از سوره تکاثر و پيش از سوره کافرون نازل شد.
٤. برخى به جز آيات ٤ تا ٧ اين سوره را مکى و برخى ديگر اين سوره را مدنى مىدانند.
٥. از نظر کميت، از سورههاى مفصّل و از نوع قصار آن به شمار مىآيد.
٦. نسخى در آن سوره واقع نشده است.
نيز ر.ک: اسامى سوره ماعون.
[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٢٠;صفحه ٣٦٧
[٢]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٦٠٨
[٣]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٧;صفحه ٣٥٥
[٤]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥٤٦
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٦]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٥
[٧]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٩١
[٨]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٩٦