فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٨٦٢
سوره چهل و هفتم قرآن
سوره محمد (ص)
(سوره چهل و هفتم قرآن)
(چهل و هفتمين سوره قرآن)
نام «محمد» چهار بار در قرآن از جمله در آيه ٢ اين سوره آمده، و نام سوره از آن گرفته شده است. سوره، وصفى از کافران و روشها و عملکردهاى آنان و نيز وصفى از مؤمنان و اعمال نيک و صفات پسنديده آنان است و از نعمتهاى خداوند به مؤمنان و عقوبتهاى وارد شده بر کافران سخن مىگويد و نيز مقايسهاى است ميان اين دو جناح حق و باطل در دنيا و آخرت.
نام ديگر اين سوره «قتال» است؛ زيرا که عنصر بارز جنگ با کفار و فرمان موضعگيرى قاطع مقابل آنان، از پيشانى اين سوره انقلابى آشکار است. چنانکه از لحن آيات هم پيدا است، اين سوره در مدينه و در دوره قدرت و آمادگى رزمى مسلمانان نازل شده است.
اين سوره «الذين کفروا» نيز ناميده شده است.
ويژگيهاى سوره محمد (ص) :
١. داراى ٣٨ آيه به عدد کوفى، چهل آيه به عدد بصرى، ٣٩ آيه به عدد حجازى و شامي، ٥٣٩ يا ٥٤٢ کلمه و ٢٣٤٩ يا ٢٤٢٤ حرف است.
٢. در ترتيب نزول، نود و پنجمين و در کتاب خدا چهل و هفتمين سوره است.
٣. پس از سوره حديد و پيش از سوره رعد در مدينه پس از هجرت نازل شد؛ به جز آيه ١٣ که در مسير هجرت فرود آمد و با معيار زمانى، آن را نيز مدنى دانستهاند.
٤. از نظر کميت، از سُوَر مثانى و داراى مقدارى کمتر از يک حزب قرآن است.
٥. اين سوره دو آيه منسوخ دارد.
مهمترين مطالب سوره:
١. ايمان و کفر و مقايسه موقعيت مؤمنان و کافران در دنيا و آخرت؛
٢. جهاد و دستورهاى فقهى درباره اسيران؛
٣. بيان بخشى از حالات منافقان؛
٤. روى نياوردن به صلح ذلتبار؛
٥. دستور به سير در زمين (جهانگردى) و عبرتگيرى از سرنوشت اقوام و ملل گذشته؛
٦. تشويق به تدبر در قرآن.
[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ١٨٢
[٢]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٨;صفحه ٢٢٢
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٧
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٧
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٤
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢١;صفحه ٣٨٧
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٣٦٧
[٨]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٤٣٠