فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٧٣
آيه ٠٩٨ شعراء
آيه رد مُشبّهه
(آيه ٠٩٨ شعراء)
(آيه ٩٨ شعراء، در باره اعتقاد باطل مشرکان در يکسان انگاري بتها با خداوند)
زرکشي در البرهان به سه آيه متوالي در قرآن (آيات ٩٨ تا ١٠٠ سوره شعراء) اشاره ميکند که آيه اول، رد بر عقيده مشبهه، آيه دوم ردّ بر عقيده مجبره، و آيه سوم ردّ بر عقيده مرجئه است:((إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ)وَ ما أَضَلَّنا إِلاَّ الْمُجْرِمُونَ(فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ) ؛ )«چون شما را با پروردگار عالميان برابر مىشمرديم. اما كسى جز مجرمان ما را گمراه نكرد. (افسوس كه امروز) شفاعت كنندگانى براى ما وجود ندارد».
اين آيات و آيات قبل و بعد از آن، به گفتگوهاى سرزنش بار و عتاب آميزى كه با گروهي گمراه و اهل دوزخ مىشود پرداخته است: «و به آنها گفته مىشود كجا هستند معبودهايى را كه پيوسته عبادت مىكرديد؟ آيا آنها در برابر اين شدائد و سختيها كه اكنون با آن روبرو هستيد شما را يارى مىكنند؟ ! يا مىتوانند كسى را به يارى شما دعوت كنند، و يا حتى كسى به يارى خود آنها مىآيد"؟ ! در اين هنگام همه معبودان را جمع كرده با عابدان گمراهشان به دوزخ مىافكنند، و همچنين لشكريان ابليس عموماً. آنها (عابدان گمراه) در جهنم به مخاصمه و جدال پرداخته، مىگويند: به خدا سوگند ما در گمراهى آشكارى بوديم، زيرا شما معبودان دروغين را با پروردگار عالميان برابر مىپنداشتيم! اما هيچكس ما را گمراه نكرد مگر مجرمان، (ولى افسوس كه امروز) شفاعت كنندگانى براى ما وجود ندارد، و نه دوست گرم و پر محبتى (كه بتواند ما را يارى كند) اگر بار ديگر به دنيا برگرديم از مؤمنان خواهيم بود!» (شعراء//٩٢-١٠٢) .
مشبّهه، وصف عموم فرقه هايي است که خدا را به مخلوق تشبيه ميکنند. از آنجا که در آيه ١٠٠ سوره شعراء، مشرکان به دليل يکسان انگاري و تشبيه معبودان باطل به خداي واحد مورد سرزنش واقع شدهاند، اين آيه را ردّ بر عقيده مشبهه دانستهاند.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٥٥
[٢]شهرستاني ، محمد بن عبد الكريم ، ٤٧٩ - ٥٤٨ق.;الملل و النحل;جلد١;صفحه ١١٨
[٣]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٥;صفحه ٢٧٠