فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٧٢٤
سوره ١٠٥
سوره فيل
(سوره ١٠٥)
(يکصد و پنجمين سوره قرآن)
در اين سوره به داستان اصحاب فيل (لشکرفيلسواران ابرهه) اشاره شده، كه از ديار خود به قصد تخريب كعبه معظمه حركت كردند، و خداى تعالى با فرستادن مرغ ابابيل و آن مرغان با باريدن كلوخهاى سنگى بر سر آنان هلاكشان كردند، و به صورت گوشت جويدهشان كردند. و اين قصه از آيات و معجزات بزرگ الهى است، كه كسى نمىتواند انكارش كند، تاريخنويسان آن را مسلم دانسته، و شعراى دوران جاهليت در اشعار خود از آن ياد كردهاند. به همين مناسبت سوره «فيل» نام گرفته است.
خود اين واقعه که پيش از اسلام رخ داده بود مبدأ تاريخ، و آن سال به «عامالفيل» مشهور شد. بنا بر نقل مورخان، در همان سال هم پيامبر (ص) متولد و چهل سال پس از آن ماجرا به رسالت مبعوث شد. اين تاريخچه و يادآورى آن در قرآن، هشدارى است به کسانى که از در جنگ و ستيز با خدا و آيين او وارد مىشوند.
ويژگيهاى سوره فيل:
١. پنج آيه، ٢٣ کلمه و ٩٣، ٩٦ يا ٩٧ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، نوزدهمين و در قرآن يکصد و پنجمين سوره است.
٣. پس از سوره کافرون و پيش از سوره فلق در مکه و پيش از هجرت نازل شد.
٤. از نظر کميت، از سورههاى مفصّل و از نوع قصار آن قلمداد ميشود.
٥. از سورههاى جمعىالنزول است.
٦. در اين سوره نسخى رخ نداده است.
[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٢٠;صفحه ٣٦١
[٢]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥٤٤
[٣]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٥
[٥]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٧;صفحه ٣٢٥
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٩١
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٥٩٨