فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٦٥٣
سوره ٠٣٤
سوره سبأ
(سوره ٠٣٤)
(سى و چهارمين سوره قرآن)
«سبأ» نام قومى است که همزمان با سليمان مىزيستند و حاکمشان يک زن (بلقيس) بود. آيه ١٥ به بعد اين سوره بخشى از داستان آنان با سليمان را بيان مىکند. واژه «سبأ» دو بار در آيات ٢٢ نمل و ١٥ همين سوره به کار رفته است؛ لذا سوره را «سبأ» ناميدهاند. اين سوره پيرامون اصول سهگانه اعتقادات، يعنى توحيد و نبوت و قيامت بحث مىكند. بعد از بيان آنها كيفر كسانى را كه منكر آنهايند، و يا القاى شبهه در باره آنها مىكنند، بيان نموده، آن گاه از راههاى مختلف آن شبههها را دفع مىكند، يك بار از راه حكمت و موعظه، بار ديگر از راه مجادله. و از بين اين سه اصل بيشتر به مساله قيامت اهتمام مىورزد، در اول كلام آن را ذكر مىكند، و تا آخر سوره چند بار ديگر هم متعرض آن مىشود؛ داستان حضرت داوود (ع) نيز در اين سوره نقل مىشود.
ويژگيهاى سوره سبأ:
١. طبق قول مشهور و بر اساس عدد بيشتر مکاتب تفسيرى ٥٤ آيه، به عدد شامى ٥٥ آيه، ٨٨٣، ٨٨٧ يا ٨٨٠ کلمه و ٤٥١٢ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، پنجاه و هشتمين و در مصحف شريف سى و چهارمين سوره است.
٣. پس از سوره لقمان و پيش از سوره زمر در مکه نازل شد؛ جز آيات ٦ و ٧ که مدنى بهشمار ميآيند.
٤. از سورههاى مثانى و اندکى بيش از يک حزب است.
٥. گفتهاند يک آيه منسوخ دارد.
مطالب مهم سوره سبأ:
١. خلقت آسمان و زمين؛
٢. رستاخيز و مسئله ثواب و عقاب و ثبت اعمال؛
٣. نبوت و مسئله انذار و تبشير؛
٤. توحيد و صفات جلال و جمال؛
٥. بخشهايى از تاريخ حضرت داوود و حضرت سليمان (ع) ؛
٦. داستان قوم سبأ و سرنوشت آنان.
[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٦;صفحه ٣٥٦
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٦٣و٤٣و٤١
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٦
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٦
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٨;صفحه ٣
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٣٠٥
[٨]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٣٨٢