فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٥٨٣
سُوَر متضمن ناسخ و منسوخ
سُوَر متضمن ناسخ و منسوخ
(سورههاى داراى آيات ناسخ و منسوخ)
سورههاى قرآن به اعتبار اشتمال بر آيه ناسخ يا منسوخ، چهار قسم مىشوند:
١. برخى سورهها فقط ناسخ دارند؛
٢. برخى ديگر فقط منسوخ دارند؛
٣. بعضى هم ناسخ دارند و هم منسوخ؛
٤. تعدادى نه منسوخ دارند و نه ناسخ.
به آن دسته از سورههاى قرآن که در آنها آيات ناسخ و منسوخ هر دو آمده باشد «سُوَر متضمن ناسخ و منسوخ» مىگويند و آنها ٣١ يا ٣٢ سوره و عبارتند از:
بقره؛ آلعمران؛ نساء؛ مائده؛ اعراف؛ انفال؛ توبه؛ ابراهيم؛ نحل؛ بنىاسرائيل؛ مريم؛ طه؛ انبياء؛ حج؛ مؤمنون؛ نور؛ فرقان؛ شعراء؛ احزاب؛ سبأ؛ مؤمن؛ شوري؛ محمد (ص) ؛ ذاريات؛ طور؛ واقعه؛ مجادله؛ ممتحنه؛ مزّمّل؛ مدّثّر؛ تکوير؛ عصر.
زرکشى در البرهان فى علوم القرآن، اين قسم را شامل ٣١ سوره دانسته، ولى هنگام شمارش، ٣٢ سوره را نام برده است، شايد بدين سبب که ميان انفال و برائت با بسم الله جدا نشده آن دو را يک سوره بحساب آورده است.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٢;صفحه ٣٤
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٦٩
[٣]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه (١٢٦-١٢٧)