فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٣٩٧
روح ( قرآن )
روح ( قرآن )
(يکى از اسامى و صفات قرآن)
«روح» به معناى نفس، روان و جوهر مجرد مقابل جسم است. «روح» به معناى نفسناطقه انسانى وراى جسم و جسمانى و فوق طبيعت مادى است و به قول شيخالرئيس، روح بخارى را جان گويند و نفسناطقه را روان گويند. روح بخارى، مادى و روح انسانى (نفس ناطقه) مجرد است. قرآن مجموعاً ٢١ بار کلمه روح را در معانى فرشته، فرشته مخصوص، روح و روان، شريعت و دين و قرآن به کار برده است.
«روح» در آيات ذيل با اندکى بحث و تأمل به معناى قرآن است:
١.((وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ تَدْرِى مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِن جَعَلْنَاهُ نُورًا نَّهْدِى بِهِ مَنْ نَّشَاء مِنْ عِبَادِنَا)… )((شوري// ٥٢) . )
مفسران درباره منظور از «روح» در آيه بر دو قول اتفاق کردهاند:
الف) قول غالب که مىگويند منظور از روح، قرآن است که مايه حيات دلها و زندگى جانها است.
راغب مىگويد: قرآن در((وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا)… )(«روح»، ناميده شده است؛ زيرا قرآن سبب حيات اخروى است. )
ب) منظور از روح، «روح القدس» يا فرشتهاى است که حتى از جبرئيل و ميکائيل برتر بوده و همواره پيامبر اسلام (ص) را همراهى و يارى مىکرده است.
٢. (يُنَزِّلُ الْمَلآئِكَةَ بِالْرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ) (نحل// ٢) .
ظاهراً منظور از روح در اين آيه «قرآن»، «وحى» و «نبوت» است که مايه حيات و زندگى انسانها به شمار مىآيند.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٧٤
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٧٩
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٣١
[٤]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ١٧٤
[٥]قرشي بنابي ، علي اكبر ، ١٣٠٧ -;قاموس قرآن;جلد٣;صفحه ١٣١
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٠;صفحه ١٥٣
[٧]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٨;صفحه ٢٠٦