فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٣٦٤
رسم قديم
رسم عثماني
(رسم قديم)
(روش کتابت قرآن در زمان عثمان)
روش نگارش قرآن در زمان عثمان را «رسم عثمانى» يا «رسم المصاحف» گويند.
مصاحفى که با اين رسمالخط نوشته شدند شهرت و اعتبارى فراوان دارند و در گذشته و حال پايه و اساس کتابت قرآن به شمار مىآيند.
از مشخصات اين رسمالخط نداشتن نقطه، اعراب، تشديد و… است. فقدان نقطه و اعراب عاملى مىشد که آيهاى به قرائتهاى مختلف خوانده شود، و اگر نص قرآن با حفظ و قرائت به صورت متواتر ضبط نمىشد، امروزه قرائت صحيح بسيارى از کلمات دست نيافتنى بود.
با اين همه، اين رسمالخط طرفداران فراوانى يافته است؛ تا آنجا که عدهاى آن را توقيفى، مستند به رسول خدا (ص) ، غيرقابل جايگزين، و کاستىهاى آن را از اسرار مىدانند. در مقابل، گروهى با مردود شمردن تقدس هر رسمالخطى به آن با ديده انتقاد نگريستهاند.
اختلاف اين رسمالخط با رسم الخط متداول، در قالب شش قاعده بيان شده است که عبارتند از: حذف؛ زيادت؛ تبديل؛ اتصال؛ انفصال؛ نوشتن کلماتى با دو قرائت به يک شکل.
نيز ر.ک: قواعد رسم قرآن.
[١]ابن ابي داود، عبد الله بن سليمان ، ٢٣٠ - ٣١٦ق.;كتاب المصاحف;صفحه ٣٠
[٢]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٣٦٩-٣٩٨)
[٣]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه ٩١
[٤]كردي ، محمد طاهر ، ١٣٢١-١٤٠٠ق.;تاريخ القرآن وغرائب رسمه وحكمه;صفحه (٩٣-١١٠)
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٣٨٠
[٦]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٣٥٢
[٧]حمد،غانم قدوري;رسم المصحف دراسة لغويه تاريخيه;صفحه (١٢٩-٢٣٢)
[٨]اسماعيل،محمدبكر;دراسات فى علوم القرآن;صفحه (١٣٧-١٧٣)
[٩]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه (٥١٩-٥٢٦)