فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٣٦٢
رسم حاضر
رسم معاصر
(رسم حاضر)
(شيوه نگارش قرآن در دوران معاصر)
شيوه رسمالخط معاصر قرآن کريم متأثر از دو بينش مختلف درباره رسمالخط عثمانى است:
١. کسانى که به تقدس و توقيفى بودن رسم الخط عثمانى معتقدند و در رسم قرآن از آن با ويژگىهاى خاص خود پيروى مىکنند، که از نمونههاى آن نگارش قرآن کريم به خط نويسنده معاصر، عثمان طه است.
٢. گروهى ديگر از دانشمندان و محققان معتقدند خط صرفاً ابزارى براى نگارش است و هيچ خطى قداست و امتياز خاصى در کتابت قرآن ندارد؛ لذا کاربرد هر رسمالخطى که به ثبت و قرائت صحيح نص قرآن بيانجامد صحيح و جايز است.
به عقيده اين گروه هرگونه اصلاح و تغيير رسمالخط و حتى استفاده از ديگر رسمالخطها ممکن است.
درباره شيوه علامتگذارى در رسمالخط معاصر نيز دو گرايش اصلى وجود دارد:
١. گرايشى که بيشتر به بلاد شرقى اسلام (مشارقه) منسوب است. براى نمونه تام و کامل مىتوان از مصحف مکتوب به خط ابنبواب در سال ٣٩١ ق نام برد. شاخص اصلى اين شيوه، استفاده از نشانههايى است که خليل بن احمد فراهيدى آن را وضع کرد.
٢. گرايشى که به مغرب اسلامى (مغاربه) منسوب است و از مهمترين ويژگىهاى آن اصرار در بهکارگيرى همان علائم قديم پيش از دوره خليل بن احمد است.
امروزه نيز علىرغم تأثير صنعت چاپ در يکپارچه و يکسان سازى شيوه نگارش، جلوههاى اين دو گرايش در مصاحفِ چاپ شده ديده مىشود.
[١]ابن خلدون ، عبد الرحمان بن محمد ، ٧٣٢-٨٠٨ق.;مقدمه ابن خلدون;صفحه ٤١٩
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٣٧٦
[٣]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٧٨
[٤]كردي ، محمد طاهر ، ١٣٢١-١٤٠٠ق.;تاريخ القرآن وغرائب رسمه وحكمه;صفحه (١٣١-١٣٣)
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٢٤
[٦]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه (٢٧٥-٢٨٠)
[٧]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;صفحه ٣٥٥