فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٢٦٨
خط نسخ
خط نسخ
(از رسمالخطهاى قرآنى)
خط نَسخ از مهمترين خطهاى عربى و ريشه آن، خط نبطى شايع در شمال حجاز و شام است که اعراب آن را هنگام تجارت از آنان فراگرفتند.
از کتيبههاى پيش از ظهور اسلام و پس از آن و از نامهها و خطوط آغاز اسلام تا نيمههاى قرن اول و از نامهها و مکاتبات بر اوراق بردى و… تا قرن سوم و چهارم هجرى به دست مىآيد که خط نسخ خطى همپايه و همعرض خط کوفى بوده است. خط نسخ گرچه در دوره رونق خط کوفى تحتالشعاع آن خط بود و چندان رواجى نداشت، ولى در اواخر قرن سوم و طليعه قرن چهارم هجرى تحت موازين هندسى خط ابنمقله به چنان درجهاى از کمال رسيد که وارث و ناسخ ديگر خطوط عربى و اسلامى شد و مصاحف و ديگر کتب بهتدريج به اين خط نگارش يافت.
پس از ابنمقله، على بن هلال بر اساس قواعد ابنمقله اصلاحات تازهاى را آغاز کرد و به تحسين و استوار ساختن اين خط پرداخت.
امروزه خط نَسخ از جهت زيبايى و آسانخوانى در مقايسه با ديگر خطوط، در درجه اول، و از نظر سهولت نوشتن در درجه سوم پس از خط شکسته نستعليق است.
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٣٥٥
[٢]فضايلي ، حبيب الله ، ١٣٠٢ - ١٣٧٦;اطلس خط;صفحه (٢٥٨-٣٠٠)
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٤٩٧