فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٠٩
آيه ٠٠٧ ماعون
آيه ماعون
(آيه ٠٠٧ ماعون)
(آيه ٧ سوره ماعون، در مذمت خودداري از قرض و يا بذل امور جزئي به ديگران)
به آيه ٧ سوره ماعون «آيه ماعون» مىگويند:((وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ) ؛ «و (آنها که) ديگران را از ضروريات زندگى منع مىنمايند». انكار روز جزا و دادگاه بزرگ آن، بازتاب وسيعى در اعمال انسان دارد كه در اين سوره به پنج امر اشاره شده است از جمله: راندن يتيمان با خشونت، و عدم تشويق ديگران به اطعام افراد مسكين، يعنى نه خود انفاق مىكند و نه ديگران را دعوت به اين كار مىنمايد. )
«ماعون» از ماده «معن» به معناي چيز كم است، و بسيارى از مفسران معتقدند كه منظور از آن در اينجا اشياء جزئى است كه مردم، مخصوصا همسايهها، از يكديگر به عنوان عاريه يا تملك مىگيرند، مانند مقدارى نمك، آب، آتش (كبريت) ظروف و مانند اينها.
بديهى است كسى كه از دادن چنين اشيايى به ديگرى خوددارى مىكند آدم بسيار پست و بى ايمانى است، يعنى آنها به قدرى بخيلاند كه حتى از دادن اين اشياء كوچك مضايقه دارند، در حالى كه همين اشياء كوچك گاه نيازهاى بزرگى را برطرف مىكند، و منع آن، مشكلات بزرگى در زندگى مردم ايجاد مىنمايد. جمعى نيز گفتهاند منظور از ماعون زكات است، چرا كه زكات نسبت به اصل مال غالباً بسيار كم است، گاه ده درصد، و گاه پنج درصد، و گاه دو و نيم درصد است.
در روايتى از امام صادق (ع) آمده است كه در تفسير ماعون فرمود: ماعون وامى است كه انسان به ديگرى مىدهد، و وسائل زندگى است كه به عنوان عاريه در اختيار ديگران مىگذارد، و كمكها و كارهاى خيرى است كه انجام مىدهد.
در معناي ماعون احتمالات ديگرى نيز گفتهاند، تا آنجا كه در تفسير قرطبى بالغ بر دوازده قول در اين زمينه نقل شده كه بسيارى از آنها را مىتوان در هم ادغام كرد.
[١]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٧;صفحه ٣٥٨
[٢]طوسي ، محمد بن حسن ، ٣٨٥ - ٤٦٠ق.;التبيان في تفسير القرآن;جلد١٠;صفحه ٤١٦
[٣]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان فى تفسيرالقرآن;جلد١٠;صفحه ٨٣٤
[٤]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٢٠;صفحه ٣٦٨
[٥]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٣٢;صفحه ٣٠٥
[٦]حويزي ، عبد علي بن جمعه ، - ١١١٢ق.;تفسيرنورالثقلين;جلد٥;صفحه ٦٧٧
[٧]قمي ، علي بن ابراهيم ، - ٣٢٩ق.;تفسيرالقمى;جلد٢;صفحه ٤٤٤