فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٠٣٩
حذف ايجاز
ايجاز حذف
(حذف ايجاز)
(ايجاز به سبب حذف کلمه يا جمله با قرينه بر حذف)
هرگاه کلمه يا جملهاى در آيه به دليل وجود قرينه حذف شود و اين قرينه بر محذوف دلالت کند، کلام داراى «ايجاز حذف» (از اقسام ايجاز) است؛ مانند:
١.((وَجَاء رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا) ؛ )و [فرمان] پروردگارت و فرشته[ها] صفدرصف آيند (فجر// ٢٢) . در اين آيه، کلمه «امر» حذف شده است و در اصل «وجاء امر ربک» بود.
٢.((... فَاتَّبِعُونِى يُحْبِبْكُمُ اللّهُ...) ؛ )از من پيروى كنيد تا خدا دوستتان بدارد (آل عمران// ٣١) . که در تقرير«إن اتبعتمونى يحببکم الله» بوده و در آن حرف شرط و جمله شرطيه حذف شده است.
ايجاز حذف بر چهار قسم است: ١. حذف اقتطاع؛ ٢. حذف اکتفا؛ ٣. حذف احتباک؛ ٤. حذف اختزال. و هر کدام اسباب و شرايطى دارد.
نيز ر.ک: اسباب ايجازحذف؛ حذف اقتطاع؛ حذف اکتفا؛ حذف احتباک؛ حذف اختزال.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٢٨٤و٢١٤و(١٩٠-٤٠٨)و١٨١
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٥;صفحه (٣٧٥-٣٨٨)
[٣]ابو زهره ، محمد ،١٨٩٨-١٩٧٤م.;معجزه بزرگ ,پژوهشى درعلوم قرآن;صفحه ٣٨٩