فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٠٣٣
حذف
حذف
(حذف و عدم ذکر بخشى از کلام؛ از اسباب اجمال در معنا)
«حذف» يکى از اسباب اجمال است؛ زيرا حذف يک کلمه باعث اجمال مىشود؛ مانند:((وَتَرْغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ))(نساء// ١٢٧) که هم احتمال «فى ان تنکحوهن» مىرود و هم احتمال «عن ان تنکحوهن» و محذوف معلوم نيست و مىدانيم که «ترغبون فيه» ضد «ترغبون عنه» است؛ زيرا «رغبت» وقتى با «في» به کار مىرود، به معناى ميل به کارى يا چيزى است؛ و وقتى با «عن» استعمال شود، معناى آن برعکس مىشود؛ يعنى بىميلى و اعراض از کارى.
به قول مفسران، اين آيه درباره نهى از عمل مردانى است که سرپرستى دختران يتيم - و احياناً مالدار - را بر عهده مىگرفتند، و اگر زن زيبا بود، با او ازدواج مىکردند و از اين طريق بر مال او هم مسلط مىشدند، و اگر زشت بود، با حق سرپرستى خود مانع ازدواج وى با ديگران مىشدند تا مال زن از تسلط سرپرست خارج نشود، و گاهى نيز زن مىمُرد و مال او را به ارث مىبردند.
نيز ر.ک: ايجاز حذف، ايجاز.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٢;صفحه ٢١٠
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٥٩
[٣]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;قرآن ثقل اكبر;صفحه ٢٠٠