فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٠١٧
حبل الله
حبل الله
(از اسامى و صفات قرآن)
در آيه ١٠٣ سوره آلعمران مسئله «اتحاد و مبارزه با هرگونه تفرقه» مطرح شده است:((وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ ) ؛ همگى به ريسمان الهى چنگ زنيد و از هم پراکنده نشويد». مفسران درباره منظور از «حبل الله» (ريسمان الهي) چند احتمال ذکر کردهاند: قرآن؛ پيامبر (ص) ؛ اسلام؛ خاندان پيامبر و امامان معصوم (ع) . )
در روايات پيامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) نيز تعبيرهاى گوناگونى ديده مىشود. در تفسير الدّرّ المنثور از پيغمبر (ص) و در کتاب معانىالاخبار از امام سجاد (ع) نقل شده است که فرمودند: «حبل الله» قرآن است.
در تفسير عياشي از امام باقر (ع) نقل شده است: «ريسمان الهى که مردم مأمور به چنگ زدن به آن هستند، «آل محمد (ص) » است.
همچنين در التفسير الکبير فخررازي، مجمعالبيان و الميزان همه اين احتمالات بيان شدهاند.
اين تعبيرها - همانگونه که بيشتر مفسران گفتهاند- هيچ اختلافى با يکديگر ندارند؛ زيرا منظور از ريسمان الهى، هرگونه وسيله ارتباط با ذات پاک خداوندى است؛ حال اين وسيله اسلام باشد يا قرآن يا پيامبر و اهل بيت او، فرقى نمىکند؛ به عبارت ديگر «حبل الله» يعنى «وسيله ارتباط با خدا»، و اين مفهوم مصاديق متعددى مىتواند داشته باشد که همه موارد مذکور از مصاديق اين مفهوم وسيع هستند.
قرآن را «حبلالله» مىخوانند؛ چون هر کس به آن تمسک جويد، از غرق شدن در گمراهى نجات يافته، هدايت ميشود.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٧٤
[٢]باعوني ، محمد بن احمد ، - ٨٧٠ق;جواهرالمطالب فى مناقب الامام على(ع);صفحه ١٨٠
[٣]جلالي نائيني ، محمد رضا ، ١٢٩١ - ١٣٨٩.;تاريخ جمع قرآن;صفحه ٩
[٤]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٣;صفحه (٢٨-٢٩)
[٥]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان فى تفسيرالقرآن;جلد٢;صفحه ٣٥٦
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٣١
[٧]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٣;صفحه ٣٦٩
[٨]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٨;صفحه ١٧٣