فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٠
آيات اختبار
آيات امتحان
(آيات اختبار)
(آيات بيانگر آزمايشهاى الهى)
امتحان از مسائلى است که در قرآن مجيد به صورت يک سنت و قانون همگانى آمده است، و همه انسانها به تناسب امکانات و استعدادهاى خود امتحان مىشوند. آزمايش الهى در قرآن به دو صورت مطرح شده است:
١. گاهى به صورت کلى و اين که افراد در کشاکش زندگى آزمايش شده و بدِِين وسيله راستگو از دروغگو جدا مىشود؛
٢. گاهى به صورتى خواندنى و نزديک به ذهن، به سرگذشت امتهاى پيشين پرداخته است که مورد آزمايش قرار گرفتهاند و گروهى پيروز و گروهى مردود شدهاند.
در آزمايشهاى الهي، مُمتحِن (امتحانکننده) خداوند، و ممتحَن (امتحانشونده) بندگان خداوند هستند، و ابزار آزمايش نيز به فرموده قرآن؛ ترس، گرسنگي، زيانهاى مالى و جاني، کمبود ميوهها، فرزندان و… است.
انگيزه آزمايشهاى الهى نيز بروز شايستگىهاى نهفته در بشر و رسيدن به کمال مطلوب و جداسازى افراد خوب از بد و ديگر اين که آزمايش، مقياس پاداشها و کيفرها است.
آيات امتحان و مطالب مربوط به آن، با تعبيرهاى گوناگونى مانند فتنه، بلا، تمحيص، تمييز و امتحان در قرآن آمدهاند؛ براى نمونه به آيات ذيل توجه کنيد:
١. آيه ١٧٩ سوره آل عمران:((مَّا كَانَ اللّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىَ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ...) ؛ )
٢. آيه ١٥٤ سوره آل عمران: (... وَلِيَبْتَلِيَ اللّهُ مَا فِى صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحَّصَ مَا فِى قُلُوبِكُمْ...) ؛
٣. آيه ٢٠ سوره فرقان:((... وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً...) ؛ )
٤. آيه ١٦ سوره توبه:((أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تُتْرَكُواْ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذِينَ جَاهَدُواْ مِنكُمْ...) .)
[١]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;منشور جاويد قرآن;جلد١;صفحه (٢٥١-٢٧٠)
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (٣٢٨-٣٣٢)
[٣]قرشي بنابي ، علي اكبر ، ١٣٠٧ -;قاموس قرآن;جلد٦;صفحه ٢٤١