فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٩١١
تنقل
تنقل
(انتقال گوينده از يک معنا به معناى ديگر؛ از اسباب تقديم لفظ)
تنقّل يکى از اسباب تقديم و تأخير است. تنقّل در لغت به معناى جابهجايى و انتقال از چيزى به چيز ديگر، و در اصطلاح، بهاين معنا است که گوينده از معنايى به معناى ديگر منتقل شود.
برخى از موارد تنقل عبارتند از:
١. انتقال از نزديک به دور:((يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِى خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ)الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ فِرَاشاً وَالسَّمَاء بِنَاء ً)((بقره// ٢١ - ٢٢) . )
در اين آيه، مخاطبان را بر من قبلکم و همچنين ارض را بر سماء مقدم کرده و از چيز نزديک به چيز دور منتقل شده است.
٢. نقل از اعلى به ادني:((شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ)…)((آلعمران// ١٨) . )
در اين آيه، از لفظ جلاله الله که در مرتبه اعلى است به ملائکه و اولواالعلم که در مرتبه ادنى است، منتقل شده است.
٣. تنقل از ادنى به اعلي: (وَلاَ يُنفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلاَ كَبِيرَةً) (توبه// ١٢١) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٣;صفحه ٢٦٨