فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٩٠٦
تنزيل قرآن
تنزيل قرآن
(مورد نزول، معانى و مصاديق آشکار هر آيه هنگام نزول)
در روايات زيادي که علامه مجلسى درجلد ٨٩ بحارالانوار، باب «ان للقرآن ظهراً وبطناً» آنها را جمع آورى کرده، داشتن بطن (و بلکه بطون متعددى) براي قرآن بيان شده است؛ همچنان که داراى ظَهر (ظاهر) است. فضيل بن يسار مىگويد: از امام صادق (ع) درباره اين حديث که «هيچ آيهاى از قرآن نيست، مگر اينکه ظهر و بطن (ظاهر و باطن) دارد پرسيدم؛ آن حضرت فرمود: «ظاهر قرآن همان تنزيل آن و باطن آن همان تأويل آن است.
در روايت ديگرى آن حضرت در پاسخ به چنين سؤالي مىفرمايد: «ظاهر قرآن کسانى هستند که درباره آنها نازل شده، و باطن آن کسانى هستند که اعمالى شبيه آنها دارند، و آنچه در حق دسته اول ثابت است، درباره دسته دوم نيز جارى است» (انّ ظهرالقرآن الذين نزل فيهم و بطنه الذين عملوا بمثل اعمالهم، يجرى فيهم ما نزل فى اولئک) .
از اين روايات مىتوان فهميد که مراد از تنزيل قرآن مورد نزول، معانى و مصاديق آشکار هر آيه در عصر نزول است.
نيز ر.ک: تأويل قرآن؛ ظاهر قرآن.
[١]مجلسي ، محمد باقر بن محمد تقي ، ١٠٣٧ - ١١١١ق.;بحارالانوار;جلد٨٩;صفحه ٩٤و٨٣
[٢]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;المحصول فى علم الاصول;جلد١;صفحه ٢٢٠
[٣]همان;جلد٢;صفحه ٦٤٩
[٤]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;قرآن دراسلام;صفحه (٣٣-٣٦)