فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٩
آيات آفاقي
آيات آفاقي
(نشانههاى وجود خداوند و اوصاف کمال وي در مخلوقات)
واژه افق به معناى ناحيه و طرف، و جمع آن آفاق است. کلمه افق دو بار (آيه ٧ سوره نجم و آيه ٢٣ سوره تکوير) ، و کلمه آفاق يک بار در قرآن (آيه ٥٣ سوره فصلت) به کار رفته است.
مراد از آيات آفاقى، آفرينش خورشيد، ماه و ستارگان با نظام دقيق حاکم بر آنها، و نيز آفرينش انواع جانداران، گياهان، کوهها و درياها با شگفتىهاى بيشمارش که هر يک، آيه و نشانهاى بر حقانيت، علم، حکمت و ساير اوصاف کمال خداوند است.
خداوند متعال در اين باره چنين ميفرمايد:((سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِى الْآفَاقِ وَفِى أَنفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ) ؛ )به زودى نشانههاى خود را در افقها[ى گوناگون] و در دلهايشان بديشان خواهيم نمود تا برايشان روشن گردد كه او خود حق است آيا كافى نيست كه پروردگارت خود شاهد هر چيزى است (فصلت// ٥٣) .
مفسران عامّه و خاصّه در بيان مراد خداوند از آيات آفاقي سخنانى گفتهاند از جمله:
١. افلاک، ستارگان، عناصر چهارگانه و مواليد سهگانه (معدن، نبات و حيوان) .
٢. فتح نواحى اطراف مکه.
٣. حوادث خارقالعاده مقارن ظهور پيامبر اکرم (ص) و پس از آن در خارج از مکه.
٤. وقايعى که در امتهاى گذشته رخ داده و نشانه قدرت الهى است.
٥. سرنوشت امتهايى که انبياى الهى را تکذيب کردند.
نيز ر.ک: آيات انفسي.
[١]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٠;صفحه (٣٣٧-٣٤٠)و(٣٢٩-٣٣٢)
[٢]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٧;صفحه (٤٠٤-٤٠٥)
[٣]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;منشور جاويد قرآن;جلد٢;صفحه (١٦٥-١٧١)
[٤]بي آزار شيرازي ، عبد الكريم ، ١٣٢٣ -;ترجمه آوايى,تفسيرپيوسته وتاويل قرآن به قرآن ناطق;جلد١;صفحه ٩٨