فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٨٣٢
تفسير مزجي
تفسير مزجي
(بيان مطالب تفسيرى بهصورت کوتاه در لابهلاى الفاظ قرآن)
تفسير مزجي به تفسيرى گفته ميشود که مفسر مطالب تفسيرى خود را بسيار کوتاه و موجز در اثناى کلام الهى ذکر ميکند؛ مانند:
١. آنچه از ابنعباس نقل شده است: لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَبْتَغُواْ فَضْلاً مِّن رَّبِّكُمْ (فى موسم الحج) (بقره // ١٩٨) ؛
٢. آنچه از ابنمسعود نقل شده است: فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ (متتابعات) ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ (مائده // ٨٩) ؛
٣. آنچه سيوطى از ابنزبير نقل ميکند: وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ (و يستعينون بالله على ما اصابهم) (آل عمران // ١٠٤) .
و نمونههاى فراوان ديگرى که در منابع آمده است.
روشن است که اين گونه تفسير قرآن که با خود آن ممزوج است، در صدر اسلام مايه اختلاف قرائات ميشد و در نگاه اول براى برخى چنين به ذهن ميآمد که تفسير آيه، جزء آيه و قرآن به شمار ميآيد؛ لذا دانشمندان علوم قرآنى تفسير مزجى را از عوامل اختلاف قرائات شمردهاند.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (٣٣٦-٣٣٧)
[٢]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;شناخت قرآن;صفحه ١٣٥
[٣]عاملي ، جعفر مرتضي ، ١٩٤٤ -;حقايق هامة حول القرآن الكريم;صفحه (٢٤١-٢٧٠)