فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٧٧
آيات ناسخ
آيات ناسخ
(آيات بردارنده حکم شرعى برخى آيات ديگر)
شناخت آيات ناسخ و منسوخ از مباحث مهم و کليدى تفسير و علوم قرآن است؛ تا جايى که تفسير قرآن را بدون آگاهى و شناخت ناسخ و منسوخ روا نمىدانند.
آيات ناسخ در اصطلاح علوم قرآنى به آياتى گفته مىشود که حکم شرعى يک آيه يا آيات ديگرى را بردارد؛ مانند:
١. آيه ١٣ سوره مجادله، که ناسخ آيه ١٢ همين سوره (آيه نجوى) است؛
٢. آيه ٦٦ سوره انفال، که ناسخ آيه ٦٥ همين سوره است؛
٣. آيه ٢٣٤ سوره بقره که به عده وفات پرداخته، آيه ٢٤٠ همين سوره را نسخ ميکند؛
٤. آيه ٢ سوره نور (آيه حد زنا) که ناسخ آيه ١٥ و ١٦ نساء (آيه جزاى فحشا) است؛
٥. آيه ٦ سوره احزاب (آيه اولىالارحام) که آيه ٧٢ سوره انفال (آيه توارت به ايمان) را نسخ ميکند؛
٦. آيه ٣٩ سوره حج و آيه ٥ سوره توبه (آيه قتال) که ناسخ آيات صفح است؛
٧. آيه نخست سوره توبه که آيات معاهده را نسخ ميکند؛
٨. آيه ٣٦ سوره توبه که ناسخ آيات ٣٩ و ٤٠ سوره حج است.
در پايان جلد دوم کتاب التمهيدفى علومالقرآن جدولى ترسيم شده و آياتى که ادعاى ناسخ و منسوخ بودن در آنها شده، آمده است.
نيز ر.ک: آيات منسوخ.
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (٢٩٥-٣٩٠)
[٢]عريض ،علي حسن;فتح المنان فى نسخ القرآن;صفحه ٥٨
[٣]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;قرآن دراسلام;صفحه ٦٧
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد٢;صفحه ٥٢٧
[٥]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (٦٦-٨٧)