١. اهل‌بيت (ع) به قرآن اهتمامى ويژه داشته‌اند؛ به گونه‌اى که حفظ، تعليم و تعلم آن را افضل عبادات مي‌شمردند و در دوران حيات اجتماعى خويش براى حافظان و حاملان قرآن احترامى ويژه قائل بودند. گرچه سنت نبوى (ص) نزد آنان داراى کمال احترام بود اما قرآن از اين جهت که سندى يقينى دارد، جايگاه و منزلت يگانه‌اى نزد آنان داشت؛ بنابراين، ائمه تأکيد کرده‌اند که ملاک تشخيص حق از باطل، قرآن است، و روايات ناسازگار با قرآن را نپذيريد.

٢. اهل‌بيت (ع) در بسيارى از سخنان خويش به سلوک بر مبناى علم و اجتهاد و روش‌هاى علمى توصيه کرده و از مردم خواسته‌اند براى وصول به حقايق اسلام و قرآن، از ابزار عقل استفاده کنند.

توجه به اين دو نکته، به انضمام شواهد تاريخى - که به‌ويژه در شأن امام على (ع) در دست است و تسلط ايشان را بر تفسير قرآن بيان مي‌کند - ما را در فهم و شناخت کلى روش اهل بيت (ع) در تفسير قرآن و جايگاه اهل‌بيت (ع) در اين عرصه يارى خواهد کرد.

زرکشى در اين زمينه مي‌گويد:

نخستين مفسر از صحابه، على (ع) است؛ سپس ابن‌عباس.

عبدالرحمان سيوطى مي‌نويسد: از ميان خلفا، بيشتر از همه، از على بن ابي‌طالب روايت شده و روايت از آن سه جدّاً کم است.

ويژگي‌هاى نظريه اهل‌بيت (ع) در تفسير قرآن عبارتند از:

١. وحدت بيانى قرآن: اهل‌بيت (ع) اعتقاد داشتند قرآن را بدون توجه به جميع آيات آن نمي‌توان فهميد.

٢. احاطه به شرايط زمانى و مکانى نزول قرآن: اهل‌بيت (ع) به اسباب نزول آيات و حوادث هم‌زمان با نزول آيات، علم داشتند.

٣. اعتماد و اتکاى به سنّت صحيح نبوي.

٤. کارآمدى قرآن در همه زمان‌ها.

اين پشتوانه‌هاى چهارگانه نظرى در تفسير اهل بيت (ع) و مدرسه تفسيرى آنان اثرى مهم و عمده داشته و شيوه تفسيرى اهل بيت (ع) را شيوه‌اى خاص گردانده است.

نيز ر.ک: تفسير شيعه؛ تفسير اماميه.

[١]ذهبي ، محمد حسين،-١٩٧٧م.;التفسيروالمفسرون;جلد١;صفحه ٤٥٦
[٢]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;تاريخ تفسير;صفحه (٩-٢٠)
[٣]عميدزنجاني ، عباسعلي ، ١٣١٦ -١٣٩٠.;مبانى وروشهاى تفسيرقرآن;صفحه ٥٧
[٤]ايازي ، محمد علي ، ١٣٣٣ -;المفسرون حياتهم ومنهجهم;صفحه (٦٧-٦٨)
[٥]حكيم ، محمد باقر ، ١٣١٨- ١٣٨٢.;علوم القرآن;صفحه (٣٠٧-٣٤٠)
[٦]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التفسيروالمفسرون فى ثوبه القشيب;جلد١;صفحه ٤٥٥