١. جامع‌التفسير‌ (جامع التفاسير)، اثر ابوالقاسم حسين بن محمد بن مفضل معروف به راغب اصفهانى (م ٥٠٠ يا ٥٠٢ ق). قاضى بيضاوى (م ٦٨٥ق) از اين تفسير بسيار نقل کرده است.

٢. معالم‌التنزيل (تفسير فراء)، تأليف ابومحمد حسين بن مسعود بن محمد بغوي، معروف به فراء بغوى (م ٥١٦ ق). اين تفسير پس از چاپ در بمبئى و مصر، در ايران در چهار جلد چاپ سنگى منتشر شده است.

٣. مجمع‌البيان تأليف ابوعلى فضل بن حسن طبرسى (م ٥٤٨ق) که ميان تفسيرهاى شيعه، جايگاه و منزلت خاص و به اتفاق شيعه و سني، استحکام و اتقان خاصى دارد. شيخ عبدالمجيد سليم، مفتى مصر و رئيس اسبق دانشگاه اسلامى الأزهر مي‌گويد: مجمع‌البيان کتابى گران‌سنگ، سرشار از دانش و معرفت و آکنده از فوايد و معانى با ترتيبى نيکو و شايسته است. اگر بگويم اين تفسير سرآمد همه تفاسير قرآن و مرجع دانش‌ها و مباحث قرآنى است، مبالغه و گزاف نگفته و راه خطا نپيموده‌ام.

٤. مفاتيح الأسرار و مصابيح الأبرار نوشته ابوالفتح محمد بن عبدالکريم شهرستانى (م ٥٤٨ق) که مفسر در شرح آيات قرآن‌کريم بيشتر از حکمت، فلسفه، کلام و مسائل عقلى بهره گرفته است. اين تفسير از مخطوطات کتابخانه مجلس شوراى اسلامى است و اخيراً چاپ شده است.

٥. روض‌الجنان و روح‌الجنان به زبان فارسي، تأليف ابوالفتوح جمال الدين حسين معروف به شيخ ابوالفتوح رازى (م پس از ٥٨٥ق) قديم‌ترين تفسير مفصل شيعى که به شيوه کلامى - فلسفى و ادبى تأليف شده است. تاريخ تأليف اين تفسير بين سال‌هاى ٥١٥ - ٥٤٥ ق است. نسخه‌هاى کهن اين تفسير، امروزه در کتابخانه‌هاى بزرگ ايران و جهان موجود است. اين تفسير تاکنون چهاربار چاپ شده است.

٦. عين‌المعانى فى تفسير السبع‌المثاني اثر شيخ ابوعبدالله محمد بن طيفور سجاوندى غزنوى مشهور به ابن‌طيفور (م ٥٠٦ق) اين تفسير در چند جلد، به زبان عربى و به شيوه ادبى نگارش يافته است. گفته شده تنها نسخه باقى مانده از اين کتاب، نسخه موجود در قاهره است.

٧. تفسير بيهقي اثر ظهيرالدين ابوالحسن على فرزند ابوالقاسم زيد بيهقى (م ٥٦٥ق). مؤلف، پنج تفسير در علوم مختلف قرآن نگاشته است.

٨. بيان‌التنزيل از رشيدالدين ابوعبدالله محمد بن على بن شهرآشوب سروى مازندرانى (م ٥٨٨ق) که در شأن نزول آيات قرآن‌کريم است و از هر سوره آياتى را به شيوه‌اى سودمند تفسير کرده است. اين تفسير در سال ١٣٢٨ در تهران چاپ شده است.

٩. مختصرالتبيان اثر ابن‌کيان، در يک جلد و به زبان عربى که در فهارس نسخ خطى از آن ياد شده است.

١٠. البصائر فى الوجوه و النظائر تأليف شيخ ظهيرالدين ابوجعفر محمد که به زبان فارسى در معانى مختلف الفاظ قرآن‌کريم و به حروف الفبا ترتيب يافته است.

و از تفسيرهاى اهل‌سنت در اين قرن مي‌توان به نمونه‌هاى ذيل اشاره کرد:

١. احکام‌القرآن على بن محمد طبري؛

٢. الکشاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل فى وجوه التأويل، تأليف ابوالقاسم محمود بن عمر بن احمد زمخشرى (م ٥٣٨ ق)؛

٣. المحرّر الوجيز فى تفسير الکتاب العزيز تأليف ابن‌عطيه، ابومحمد عبدالحق ابن غالب بن عبدالرحمان بن غالب محربى (م ٥٤١ ق)؛

٤. زاد المسير فى علم التفسير (تفسير ابن جوزي)، به زبان عربي، اثر جمال‌الدين عبدالرحمان بن على جوزى (م ٥٩٧ق).

نيز ر.ک: مفسران قرن ششم.

[١]شفيعي ، محمد;مفسران شيعه;صفحه ٨٩
[٢]صدرحاج سيدجوادي ، احمد ، ١٢٩٦ -;دائرة المعارف تشيع;جلد٤;صفحه ٥٠٨
[٣]عقيقي بخشايشي ، عبد الرحيم ، ١٣٢٢ -١٣٩١.;طبقات مفسران شيعه;جلد٢;صفحه (١٠٨-١٨٩)