فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٧٢٧
تفاسير قرن سيزدهم قمري
تفاسير قرن سيزدهم قمري
از مفسران قرن سيزدهم هجرى آثار تفسيرى بسيارى بهجا مانده است؛ مانند:
١. تفسير طسوجى حائري اثر شيخ ملاّ عبدالنبى خويى (م ١٢٠٣ق) در يک جلد، به زبان عربى و به شيوه کلامى است؛
٢. فتحالرحمان فى تفسيرالقرآن بالقرآن نوشته سيد اميرابراهيم بن محمد بن اسماعيل هاشمى يمانى (م ١٢١٣ق) بر مشرب زيديه و به زبان عربى است؛
٣. حاشيه و شرح تفسير صافي تأليف سيد ميرزا محمد على مدرسى يزدى (م ١٢١٤ق) به زبان عربى و شيوه کلامي؛
٤. بحرالأسرار((تفسير سبعالمثاني)، به زبان فارسي، نوشته شيخ ميرزا محمدتقى کرماني، مشهور به مظفرعلى شاه (م ١٢١٥ق) تفسيرى است به شيوه عرفاني؛ )
٥. تحفةالأبرار فى تفسيرالقرآن اثر ملا محمدعلى برغانى (م ١٢٢٠ق) در دو جلد و به زبان عربى و شيوهاى کلامي؛
٦. الجوهرالثمين فى تفسيرالقرآن المبين (تفسير وسيط) تأليف سيد عبدالله شبر (م ١٢٤٢ق) در دو جلد بزرگ و به زبان عربي؛
٧. البدرالباهر اثر شيخ آقا محمدعلى هزار جريبى مازندرانى (م ١٢٤٥ق) در يک جلد و به شيوه روايي؛
٨. تفسير نوري نوشته آخوند ملاعلى نورى (م ١٢٤٦ق) که مجموعه تعليقات و حواشى مؤلف به زبان عربى و شيوه فلسفى بر تفسير صدرالمتألهين شيرازى است؛
٩. مشکاةالمصابيح تأليف شيخ محمد مؤمن (زنده در سال ١٢٩٩ق). به زبان عربى و به شيوه فلسفى نگارش يافته است؛
١٠. خلاصةالبيان فى حل مشکلات القرآن نوشته شيخ محمدتقى اصفهانى حائرى (م ١٢٩٩ق) در يک جلد به زبان عربى و با شيوه ادبي.
آنچه ذکر شد، از تفسيرهاى شيعه بود. از تفسيرهاى اهلسنت نيز ميتوان به نمونههاى ذيل اشاره کرد:
١. روح المعانى فى تفسير القرآن العظيم و السبع المثاني (تفسير آلوسي)، تأليف سيد محمودبن عبدالله بغدادى حسنى حسينى (م ١٢٧٠ ق)؛
٢. نيل المرام من تفسير آيات الاحکام، تأليف ابوالطيب محمد بن على سيد محمدصديق حسن خان قنوچي؛
٣. حاشيةالصاوى على تفسيرالجلالين تأليف احمد بن محمد صاوى (م ١٢٤١ ق)؛
٤. تفسير مظهري اثر قاضى محمد ثناءالله مظهرى (م حدود ١٢٥٥ ق).
نيز ر.ک: مفسران قرن سيزدهم.
[١]صدرحاج سيدجوادي ، احمد ، ١٢٩٦ -;دائرة المعارف تشيع;جلد٤;صفحه (٥٤٩-٥٥٨)
[٢]عقيقي بخشايشي ، عبد الرحيم ، ١٣٢٢ -١٣٩١.;طبقات مفسران شيعه;جلد٤;صفحه (١١-١٩٢)
[٣]شفيعي ، محمد;مفسران شيعه;صفحه ١٧٣