برخى قرن دوازدهم هجرى را قرن سرخوردگى از فلسفه و حکمت و بازگشت به اخبار و حديث دانسته‌اند. در اين قرن، پرورش‌يافتگان مکتب اهل‌بيت (ع) آثار تفسيرى و روايى خود را ارائه کردند. نام پاره‌اى از نوشته‌هاى تفسيرى اين دوره عبارت است از:

١. کنزالدقائق و بحرالغرائب اثر ميرزا محمد مشهدى (م ١١٠٢ق) . تفسير مذکور در چهار مجلد بزرگ به زبان عربى و به شيوه روايى تأليف شده است.

٢. الاتحاف لطلبة الکشاف نوشته قاضى ضياء الدين صالح بن مهدى بن على المقبلى (م ١١٠٨ق) . اين تفسير شرح و حاشيه‌اى است بر تفسير ‌کشاف زمخشري.

٣. البرهان فى تفسير القرآن، به‌قلم علامه سيد هاشم بحرانى (م ١١٠٧ق) . اين تفسير به زبان عربى و از جمله تفاسير روايى و در شش جلد نگارش يافته است.

٤. جواهرالأسرار و ذخائرالأنوار تأليف سيد محمدعلى علوى سبزوارى (م ١١١٠ق) تفسيرى است به شيوه روايى و به زبان عربي.

٥. بديع‌البيان لمعانى القرآن اثر شيخ حسينعلى خان بن الشيخ بن على خان (م ١١١٥ق) ، به تفسير سوره فاتحه پرداخته و به روش روايى - عرفانى نوشته شده است.

٦. المعين نوشته نورالدين محمد بن مرتضى کاشانى (م بعد از ١١١٥ق) در يک جلد، به شيوه روايى - کلامى و به زبان فارسي.

٧. تفسير حکيم قمي، به‌قلم شيخ ملاّ محمدحسين فرزند محمد مفيد (م ١١٢٦ق) در يک جلد بزرگ، به زبان فارسى و به روش کلامي-روايى نگارش يافته است.

٨. مجمع‌التفاسير تأليف شيخ ملامحمد بن على بن حسين نجار، از علما و مفسران اماميه (م ١١٤٠ق) اين تفسير نيز روايي-کلامى و به زبان عربى است.

٩. قلائد الدرر فى بيان آيات الاحکام بالاثر شيخ احمد بن اسماعيل بن عبدالنبى الجزايرى النجفى (م ١١٥١ق) ، در بيان آيات‌الاحکام و به زبان عربى است.

١٠. تفسير ملاّ رفيعا اثر ملاّ رفيع‌الدين خراسانى (م ١١٦١ق) . به سبک روايي-حکمي.

از تفاسير اهل‌سنت در اين قرن نيز مي‌توان به موارد ذيل اشاره کرد:

١. روح‌البيان اثر اسماعيل حقى بروسوى (م ١١٣٧ ق) ؛

٢. التفسيرات‌الاحمديه فى بيان الآيات الشرعية نوشته احمد بن ابي‌سعيد ملاجيون (١٠٤٧-١١٣٠ ق) ؛

٣. الفتوحات‌الالهيه بتوضيح تفسير الجلالين للدقائق الخفية تأليف سليمان بن عمر عجيلى مصرى معروف به جمل (م ١١٩٦ ق) .

ر.ک: مفسران قرن دوازدهم.

[١]عقيقي بخشايشي ، عبد الرحيم ، ١٣٢٢ -١٣٩١.;طبقات مفسران شيعه;جلد٣;صفحه (٢٨١-٤٧٧)
[٢]ايازي ، محمد علي ، ١٣٣٣ -;المفسرون حياتهم ومنهجهم;صفحه ٨٠٠
[٣]شفيعي ، محمد;مفسران شيعه;صفحه (١٥٩-١٧٢)