فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٧١
آيات منسوخ
آيات منسوخ
(آيات نسخ شده با آيات ديگر يا احاديث متواتر)
آيات منسوخ در اصطلاح به آياتى گفته مىشود که با آيه ديگر يا احاديث متواتر نسخ شده و حکم شرعى آن از اعتبار افتاده باشد.
برخى دانشمندان تعداد آيات منسوخ را بسيار مىدانند؛ ولى جمعى ديگر گستره نسخ و بالطبع تعداد آيات منسوخ را اندک دانستهاند. بعضى از دانشمندان علوم قرآن تنها نُه مورد از آيات قرآن را آيات منسوخ دانستهاند که همراه آيات ناسخ آنها به اين شرح است:
١. آيه ١٢ سوره مجادله با آيه ١٣ سوره مجادله؛
٢. آيه ٦٥ سوره انفال با آيه ٦٦ سوره انفال؛
٣. آيه ٢٤٠سوره بقره با آيه ٢٣٤ سوره بقره؛
٤. آيات ١٥ - ١٦سوره نساء با آيه ٢ سوره نور؛
٥. آيه ٧٢ سوره انفال با آيه ٦ سوره احزاب؛
٦. آيات صفح با آيه ٣٩ سوره حج؛
٧. آيات معاهده با آيه نخست سوره توبه؛
٨ و ٩. آيات ٣٩ - ٤٠ سوره حج و آيه ٩١ سوره نساء و… با آيه ٣٦ سوره توبه.
نيز ر.ک: آيات ناسخ.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٢;صفحه (٢٨-٣١)
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (٢٩٥-٣٩٠)
[٣]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (٢٧٤-٢٨٨)
[٤]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٧١