فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٦١٤
تشبيه مفرد
تشبيه مفرد
(تشبيه داراى وجهشبه بسيط)
تشبيه به اعتبار نحوه انتزاع وجهشبه، بر دو قسم است:
١. تشبيه مفرد؛ ٢. تشبيه مرکب.
«تشبيه مفرد» آن است که وجهشبه آن بسيط باشد. سيوطى در الاتقان تشبيه را به اعتبار وجهشبه بر دو قسم «مفرد» و «مرکب» تقسيم و مرکب را تعريف کرده، براى آن مثال آورده است؛ ولى مفرد را - شايد به دليل وضوحش - تعريف نکرده است.
برخى تشبيه را به اعتبار مفرد يا مرکب بودن مشبّه و مشبهٌبه، به چهار قسم ذيل تقسيم کردهاند:
١. تشبيه مفرد به مفرد؛ ٢. تشبيه مفرد به مرکب؛
٣. تشبيه مرکب به مفرد؛ ٤. تشبيه مرکب به مرکب.
هرکدام از اين چهار صورت به اعتبار مفرد و مرکب بودن وجهشبه نيز بر دو قسم است، که در مجموع هشت صورت پديد مىآيد؛ براى مثال به دو قسم از آنها اشاره مىشود:
مثال تشبيه مفرد به مفرد با وجهشبه بسيط:((وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا))(نبأ// ١٠) .
مثال تشبيه مفرد به مرکب با وجهشبه مرکب:((مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ...))(نور// ٣٥) .
نيز ر.ک: تشبيه مرکب.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٣;صفحه ٤٢٢
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ١٤٤
[٣]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه ٣٢٢
[٤]عبداللطيف ،محمدعبدالوهاب;موسوعة الامثال القرآنية;جلد٢;صفحه ٤٤٥