فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٦١٠
تشبيه مركب
تشبيه مركب
(تشبيه داراى وجهشبه منتزع از امور متعدّد)
تشبيه به اعتبار نحوه انتزاع وجهشبه دو نوع است:
١. تشبيه مفرد؛ ٢. تشبيه مرکب.
تشبيه مرکب آن است که وجهشبه از مجموعه امورى انتزاع شده باشد که با هم فراهم شدهاند؛ مانند:((إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاء أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاء فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالأَنْعَامُ حَتَّىَ إِذَا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَهَا...))(يونس// ٢٤) .
در اين آيه، تشبيه از هشت جمله ساخته شده؛ و زندگانى دنيا، سرعت نابودى آن و غرور مردم، به اين موارد تشبيه شده است:
١. آبى که از آسمان ببارد؛ ٢. با گياهان بياميزد؛ ٣. زمين زيور پوشد؛ ٤. زمين زينت يابد؛ ٥. اهل زمين گمان برند بر آن توانايند؛ ٦. ناگاه فرمان خداوند در شب يا روز فرارسد؛ ٧. و چنان درو کرده و تباه شود؛ ٨. که گويا ديروز هرگز نبوده است.
نيز ر.ک: تشبيه مفرد.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٣;صفحه ٤٢٢
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ١٤٤
[٣]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه ٣٢٢
[٤]عبداللطيف ،محمدعبدالوهاب;موسوعة الامثال القرآنية;جلد٢;صفحه ٤٤٥