فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٢٦
آيات قصص
آيات قصص
(آيات مربوط به سرگذشتها)
آيات دربرگيرنده داستان و اخبار گذشتگان و نيز حوادث زمان پيامبر اکرم (ص) را آيات قصص گويند.
قصص (به فتح قاف و صاد) جمع قصه به معناى خبر، حال، شأن و سرگذشت است. همچنين داستان و اخبار گذشتگان که بعضى به دنبال بعضى ديگر بيان مىگردد قصه ناميده مىشود.
قصص قرآن که از شاخههاى علوم قرآنى و از جذاب ترين و زيباترين آنها است به سه دسته تقسيم ميشود:
١. قصص انبيا: شامل دعوت اقوام توسط انبيا، معجزات انبيا، قصههاى پيامبرانى چون نوح، ابراهيم، موسي، هارون، يوسف، عيسي، محمد (ص) و انبياى ديگر.
٢. قصص اقوام و ملل: قصه طالوت، جالوت، فرزندان آدم، اصحاب کهف، اصحاب اخدود، اصحاب فيل و….
٣. قصص و حوادث زمان پيامبر اکرم (ص) : داستان جنگ بدر، احد، حنين، تبوک، احزاب، داستان هجرت و….
نکته بسيار مهم در باره قصههاى قرآن اين است که اين قصهها براى سرگرمى و تفريح بازگو نشده است؛ بلکه داراى اهداف و فوايد متعالى است. آنچه از داستانهاى قرآن سطحى و تکرارى به نظر مىآيد، در حقيقت تکرار بيهوده و حتى براى تأکيد هم نيست؛ بلکه نوعى تجديد معنا براى پىگيرى هدف ديگرى است، که در سايه آن، مقصود و معنا کامل مىشود و هرگز کلام از آن بىنياز نيست.
برخى از فوايد قصههاى قرآن:
١. بيان بنيانهاى دعوت و اصول شريعتهاى پيشين؛
٢. تقويت قلب پيامبر اسلام (ص) و امت اسلام؛
٣. تصديق نبوت پيامبران گذشته و زندهکردن نام و ياد آنها؛
٤. تصديق ادعاى نبوت پيامبر اسلام (ص) ؛
٥. تحت تأثير قرار دادن اهل کتاب و بيان تحريف و تبديل آنها در کتابهاى آسمانىشان و محاجّه با آنها.
از مهمترين ويژگىهاى قصص قرآن، صادق بودن و مطابقت آنها با واقعيت است.
[١]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;منشور جاويد قرآن;جلد١;صفحه (٢٨٣-٢٩٤)
[١٥]همان;جلد١١;صفحه (٥-١٤)
[٢]قرشي بنابي ، علي اكبر ، ١٣٠٧ -;قاموس قرآن;جلد٦;صفحه (١١-١٢)
[٣]ابو زهره ، محمد ،١٨٩٨-١٩٧٤م.;معجزه بزرگ ,پژوهشى درعلوم قرآن;صفحه (٢٣٤-٢٧١)