فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٢١٧
امر (انشا)
امر (انشا)
(واداشتن کسى به انجام کارى از طريق دستور)
«امر» به معناى دستور و فرمان است و در اصطلاح بر طلب و درخواست انجام کار دلالت دارد و از اقسام انشا است. امر از نظر علم اصول فقه، ظهور در وجوب داشته، ساختمان نحوى آن، صيغه «افعل» و «ليفعل» است که لزوم انجام کار (وجوب) از آن فهميده مىشود؛ مانند:
١.((وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ...) ؛ )و نماز را بر پا داريد (بقره// ٤٣) .
٢.((... فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ...) ؛ )بايد بيايند و با تو نماز گزارند (نساء// ١٠٢) .
موارد کاربرد صيغه امر:
١. استحباب:((وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ) ؛ )و چون قرآن خوانده شود گوش بدان فرا داريد و خاموش مانيد اميد كه بر شما رحمت آيد (اعراف// ٢٠٤) ؛
٢. اباحه (جواز) :((... وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُواْ...) ؛ )و چون از احرام بيرون آمديد [مىتوانيد] شكار كنيد (مائده// ٢) ؛
٣. تهديد:((... اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ...) ؛ )هر چه مىخواهيد بكنيد (فصلت// ٤٠) .
گاهى صيغه امر براى دعا، اهانت، تعجيز، امتنان و غير اينها نيز مىآيد.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (٢٧٦-٢٧٨)