فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٠٥٢
اعجاز صوتى قرآن
اعجاز صوتى قرآن
(معجزهبودن قرآن از جهت نظم موسيقى و نغمههاى آن)
برخى منابع علوم قرآني، از «اعجاز صوتى قرآن» به اعجاز موسيقى باطنى قرآن، اعجاز موسيقى داخلى قرآن، اعجاز نظام صوتى قرآن، اعجاز نظم موسيقى قرآن و اعجاز نغمههاى قرآن نام بردهاند.
اعجاز صوتى قرآن، يعنى نظمآهنگ بودن واژگان قرآن، که در هيچيک از ساختار ادبى عرب و غيرعرب مانند ندارد. حروف و صداها، حرکات و سکنات قرآن به گونهاى انتخاب شده که شنيدن آن دلنشين است، و اگر کلمهاى از آن کاسته يا به آن افزوده يا حتى جابهجا شود، وزن و طنين و آهنگ آن تغيير کرده، دچار ضعفى آشکار مىشود و انسجام عبارتها و تناسب مسندها و مخارج حروف و پيوستگى آن به يکديگر به اشکال برمىخورد و هنگام شنيدن يا خواندن، نابهنجارى را به همراه خواهد داشت.
زمخشرى پايه اول اعجاز را زيبايى و گيرايى صوتى قرآن همراه با افاده معنا مىداند و از مظاهر آن، موارد ذيل را نام مىبرد:
١. دورى از الفاظ خشن و استخدام الفاظ نغز براى معنايى که سياق طلب مىکند؛
٢. تناسق کلمات و اجتناب از تکرار؛
٣. زيبايى صوتى در فواصل و سهيم کردن آن در دلالت معنوي؛
٤. آوردن محسّنات لفظي.
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه ١٠٤
[٢]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;شناخت قرآن;صفحه ٥٧٨
[٣]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٥;صفحه (١٧٣-١٨٥)
[٤]عتر،حسن ضياءالدين;المعجزة الخالدة;صفحه ٢٧٠
[٥]قطب ، سيد ، ١٩٠٦-١٩٦٦م.;التصويرالفنى فى القرآن;صفحه ٨٧
[٦]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٣٣٢