فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٦٨ - فرار
شهادت عليه فرزند: شهادت پدر به سود يا زيان فرزند پذيرفته است؛ ليكن به قول مشهور شهادت فرزند عليه پدر پذيرفته نيست؛ هرچند عليه مادر پذيرفته است.[٣٠]
كشتن يا قذف فرزند: كشتن فرزند بر پدر و مادر حرام است. اگر فرزند، پدر يا مادرش را بكشد، قصاص مىشود؛ ليكن چنانچه پدر، فرزند خود را بكشد، قصاص نمىشود؛ بلكه بايد ديه بپردازد. ضمن آنكه حاكم او را تعزير( تعزير) مىكند. همچنين اگر پدر، فرزندش را قذف كند، حد بر او جارى نمىشود، بلكه تنها تعزير مىگردد[٣١](قذف).
به قول مشهور، در كشتن عمدى فرزند توسط مادر قصاص ثابت است.[٣٢]
دزدى از مال فرزند: سرقت پدر از مال فرزند موجب ثبوت حدّ نيست؛ هرچند حاكم شرع او را تعزير مىكند. چنانچه مادر از مال فرزند دزدى كند، بنابر قول مشهور، حدّ بر او جارى مىشود[٣٣](سرقت).
ساير احكام: تبريك گفتن به پدر و مادرى كه صاحب فرزند شدهاند، مستحب است.[٣٤]
بوسيدن فرزند از روى محبت مستحب است.[٣٥]
پاره كردن لباس در مرگ فرزند حرام و موجب ثبوت كفاره است. برخى براى مادر جايز دانستهاند.[٣٦]
پدر و مادر نمىتوانند فرزند خود را به بردگى بگيرند؛ از اين رو، اگر فرزندِ خود را كه برده است از مالكش خريدارى كنند، وى فورى و به طور قهرى آزاد مىشود و در ملك پدر و مادرش باقى نمىماند(بردگى).
( پدر) ( مادر) ( جدّ) (فرزند ارشد)
[١]جواهر الكلام ٣١ / ٢٢٢ ـ ٢٢٤
[٢] ٢٣٢
[٣] ٣٠/٢١١ ـ ٢١٣
[٤]٣١/ ٢٥٣ ـ ٢٥٥
[٥] ٢٥٦ ـ ٢٥٧
[٦] ٢٥٧
[٧] الانوار اللوامع ١٠، قسم ٢/ ٣٠٦
[٨] جواهر الكلام ٣١/ ٣٦٦ و ٣٧١ ـ ٣٧٢ [٩]وسائل الشيعة ٤ / ١٨ و ٢١ / ٤٧٣ ـ ٤٧٨
[١٠] جواهر الكلام ٤١/ ٤٤٤ ـ ٤٤٦ ؛ تحرير الاحكام ٥/ ٣٩٨
[١١] المبسوط ١/ ٣٢٢ ؛ المهذب ١/ ٢٢١ ؛ الروضة البهية ٩ / ١٩٣
[١٢] الدر المنضود (گلپايگانى) ٢/ ٢٨٥
[١٣] جواهر الكلام ٤١/ ٤٤٦ ؛ الدر المنضود (گلپايگانى) ٢/ ٢٨١
[١٤] الدروس الشرعية ٢/ ٢٨٦ ؛ جواهر الكلام ٢٨/ ١٩١ ؛ تحرير الوسيلة ٢/ ٦١
[١٥] مسالك الافهام ٦/ ٢٨
[١٦] كتاب السرائر ٣/ ١٧٤
[١٧] جواهر الكلام ٢٨/ ١٨٣ ـ ١٨٤
[١٨] المبسوط ٣/ ٣٠٩ ـ ٣١٠