فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٧٦ - غسل مستحب
آيا جواز غسل دادن مَحرم غير مماثل، مشروط به نبود مماثل است و در نتيجه با وجود مماثل، مَحرم غير مماثل نمىتواند ميّت را غسل دهد يا مشروط نيست؟ مسئله محل اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است.[١٤]
آيا غسل دادن ميّت توسط مَحرم غير مماثل، مشروط به انجام دادن آن از زير لباس است و برهنه كردن ميّت جايز نيست يا شرط نيست و تنها عورت ميّت پوشيده مىشود؟ مسئله محل اختلاف است.[١٥]
٥ ـ ٤. مالك نسبت به كنيز. مالك مىتواند كنيز مرده خود را در صورت ازدواج نكردن و نيز در عدّه نبودن وى، غسل دهد. در اينكه كنيز مىتواند مالك خود را غسل دهد، اختلاف است.[١٦]
آيا با نبود مماثل مسلمان و نيز مَحرم، جايز است مرد كافر، مرد مسلمان و زن كافر، زن مسلمان را غسل دهد يا نه؟ مسئله محل اختلاف است. مشهور آن را جايز مىدانند؛ ليكن كافر بايد قبل از غسل دادن مسلمان، غسل كند و سپس ميّت را غسل دهد.
همچنين است اگر جز مماثل مخالف (غير شيعه دوازده امامى) مماثل و نيز مَحرمى وجود نداشته باشد؛ با اين تفاوت كه مخالف نيازى به غسل كردن، قبل از غسل دادن ندارد، و او بر كافر مقدم است.[١٧]
با نبود مماثل مسلمان و نيز مَحرم و مماثل غير مسلمان، به قول مشهور، غسل ساقط است و غير مماثل نمىتواند ميّت را غسل دهد. از برخى قدما وجوب غسل از زير لباس نقل شده است. برخى از آنان بستن چشم را نيز واجب دانستهاند.[١٨]
ج. شرايط غسل:
قصد قربت. بر غسل دهنده واجب است ميّت را به نيّت تقرّب به خداوند غسل دهد. پاك بودن آب غسل. برطرف كردن نجاست پيش از غسل، به قولى (تفصيل آن خواهد آمد). برطرف كردن موانع رسيدن آب به پوست.