فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٣ - صَبِر
كار بردن لفظ در معناى ناقص (فاقد جزء يا شرط معتبر) مجاز خواهد بود، يا مراد از آن اعم از صحيح و فاسد است. در نتيجه اطلاق آن بر فرد ناقص نيز حقيقت خواهد بود؟ اصوليان اختلاف نظر دارند.
ثمره بحث در تمسك به اصالة الاطلاق ظاهر مىشود. بنابر قول اعمى، در صورت شك در معتبر بودن قيد يا شرطى در مأموربه، مانند شك در جزئيت سوره براى نماز، براى نفى قيد يا شرط به اصالة الاطلاق تمسك مىكنيم؛ چون فرض اين است كه عنوان صلات بر فاقد سوره نيز صادق است و تنها در معتبر بودن قيد شك داريم كه با اصالة الاطلاق نفى مىشود؛ ليكن بنابر قول صحيحى، علاوه بر شك در صحّت نماز، صدق عنوان صلات بر مصداق فاقد سوره نيز مشكوك است. بنابر اين، نمىتوان به اصالة الاطلاق تمسك كرد؛ بلكه بايد به مقتضاى اصل احتياط يا برائت ـ بنابر اختلاف ديدگاهها در مسئله ـ عمل نمود[١]
البته ثمره ياد شده تنها در الفاظ عبادات ظاهر مىشود و در الفاظ معاملات تفاوت در خور توجهى ميان دو قول وجود ندارد[٢]
[١]اصول الفقه ١/ ٣٣ ـ ٣٥ ؛ محاضرات فى اصول الفقه (مسلسل ٤٣) ١/ ١٥٢ ؛ اجود التقريرات ١/ ٥٠
[٢] اصول الفقه ١/ ٣٨ ـ ٣٩ .
صحيفة الفرائض
صحيفة الفرائض: كتابى مشتمل بر مسائل ارث به املاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و خط امير مؤمنان على عليه السّلام.
از جمله علوم محفوظ نزد اهل بيت عليهم السّلام، صحيفة الفرائض است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در باره مسائل و احكام ارث بر امير مؤمنان على عليه السّلام املا كرد و آن حضرت آن را به خط خود نوشت. امام باقر عليه السّلام اين كتاب را به بعض خواص اصحاب خود نشان داد و آنان را از مسائل و محتويات آن آگاه ساخت[١] اين نوع سند دادن بالاترين نوعِ اسناد است؛ بويژه آنكه نويسنده سند معصوم است[٢] فقها در باب ارث به رواياتى كه از اين كتاب نقل شده استناد و استدلال كردهاند(ارث).
[١]الكافى (كلينى) ٧/ ٨١، ٩٤ و ٩٨
[٢] روضة المتقين ١١/ ٢٣٣ .