فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٧٠٦ - فُضولى
مانند طهارت لباس و فراغ ذمّه از تكليف كه به ترتيب، اثر شستن لباس و به جا آوردن تكليف است. از آن در بابهايى چون طهارت، صلات، صوم، حج و احياى موات سخن گفتهاند.
اجير كردن براى انجام دادن فعل توليدى، مانند طهارت لباس و فارغ شدن ذمّه ميّت از حج يا نمازهاى واجب كه بر عهده او است، همچون اجير كردن براى انجام دادن افعال خود آدمى، از قبيل شستن لباس و گزاردن حج، صحيح است.[١]
چنانچه فعل توليدى داراى عنوان محرّمى گردد، انجام دادن اسباب آن (افعال مباشرى) نيز محكوم به حرمت و گاه موجب ضمان خواهد بود، مانند آنكه شخصى با علم يا ظن به سرايت آتش به ملك همسايه، در ملك خود بيش از حدّ نياز، آتش بيفروزد.[٢]
[١]مستمسك العروة ١١/ ٢٥
[٢] جواهر الكلام ٣٧/ ٥٩ ـ ٦٣ .
فعل قليل فعل كثير
فعل كثير
فعل كثير: از مبطلات نماز.
عنوان «فعل كثير»، هر چند در كلمات فقها موضوع حكم واقع شده؛ ليكن در آيه يا روايتى نيامده است؛[١] از اين رو، برخى گفتهاند: از نظر عرف يا شرع و يا لغت نيازى به تعريف فعل كثير نيست؛ زيرا چنين عنوانى در شرع وارد نشده است.[٢]
به دليل عدم ورود عنوان «فعل كثير» در روايات، در تفسير و تعريف آن اختلافاتى پديد آمده است و كلمات فقها در اين باره مضطرب و حتى بر حسب ظاهر متناقض است.[٣]
بسيارى از فقها آن را به كار زيادى كه انجام دهنده آن را از عنوان نماز گزار خارج سازد و موجب محو صورت نماز گردد، تعريف كردهاند.[٤] ضمن آنكه مرجع در تشخيص كثرت را نيز عرف و عادت دانستهاند.[٥]
بنابر تعريف ياد شده، ملاك در فعل كثير خروج فاعل از عنوان نماز گزار و محو صورت نماز است. بنا بر اين،