فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٢٣ - عَقد
از عنوان ياد شده ضمن بحث شرايط ضمن عقد سخن گفتهاند.
از آنجا كه عقد جايز از سوى دو طرف معامله قابل فسخ مىباشد و شرط عدم فسخ در آن به قول منسوب به مشهور لازم الوفا نيست، هرچند عقد فسخ نشود و يا با فسخ خود عقد، شرط نيز از بين مىرود، براى الزامى كردن شرط عدم فسخ، آن را ضمن عقدى لازم خارج از اين عقد، همچون بيع يا صلح، شرط مىكنند. به عنوان نمونه، مضاربه يا وكالت عقدى جايز است و شرط عدم فسخ ضمن آن نيز يا لازم الوفا نيست و يا با فسخ عقد از بين مىرود. دو طرف معامله براى استحكام اين شرط و الزامى كردن آن، مىتوانند عدم فسخ را ضمن عقدى ديگر، مانند بيع شرط كنند.[١]
( شرط ضمن عقد)
[١]وسيلة النجاة/ ٤٣١ ؛ العروة الوثقى ٥/ ١٥٧ ـ ١٥٨ ؛ تحرير الوسيلة ١/ ٦١١ ؛ مجمع المسائل ٣/ ٥٥ .
عقد دائم ازدواج
عقد ذمّه
عقد ذمّه [= عقد جِزيه]: پيمانى ويژه بين حاكم اسلامى و اهل كتاب ساكن در سرزمين اسلامى( ا هل ذمّه).
عقد شُبهه شبهه عقد
عقد شكلى عقد صورى
عقد صورى
عقد صورى [= عقد شكلى]: اجراى عقد بدون قصد جدى.
عقد صورى عبارت است از ايجاد صورت عقد، نه معناى آن. از آن در باب تجارت سخن گفتهاند.
در تحقق عقد، قصد جدى معناى آن هنگام اجراى عقد، شرط است. از اين رو، چنانچه عقد بدون قصد جدى اجرا شود، صورى و باطل خواهد بود، مانند كسى كه از روى شوخى و يا در حال خواب و يا بيهوشى عقدى را به زبان آورد[١]( عقد).
[١]حاشية المكاسب (يزدى) ١/ ١٢٧ ؛ هدى الطالب ٤/ ٩٩ ـ ١٠٠ .